Kyrgyzstanમાં SCO સમિટ પૂર્ણ કર્યા બાદ PM મોદી ભારત આવવા રવાના.....

નવી દિલ્હી : વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી તેમની ચાર દિવસીય મધ્ય એશિયા યાત્રા પૂર્ણ કરીને મંગળવારે, 1 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ Kyrgyzstanની રાજધાની બિશ્કેકથી ભારત માટે રવાના થયા છે. આ પ્રવાસ દરમિયાન વડાપ્રધાન મોદીએ ઉઝબેકિસ્તાન અને Kyrgyzstanની મુલાકાત લીધી હતી તથા 26મી શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO) સમિટમાં ભાગ લીધો હતો. ભારતના વિદેશ મંત્રાલય અનુસાર, આ પ્રવાસ દરમિયાન અનેક મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય અને બહુપક્ષીય બેઠકો યોજાઈ અને ભારતના મધ્ય એશિયા સાથેના સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પરિણામો સામે આવ્યા છે.

બિશ્કેકથી દિલ્હી માટે રવાના થયા PM મોદી

SCO સમિટ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમો પૂર્ણ કર્યા બાદ વડાપ્રધાન મોદી બિશ્કેક એરપોર્ટથી ભારત માટે રવાના થયા હતા. Kyrgyzstanના કેબિનેટ ઓફ મિનિસ્ટર્સના ચેરમેન અદિલબેક કાસિમાલિયેવ દ્વારા તેમને વિદાય આપવામાં આવી હતી. વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું કે આ મુલાકાત દરમિયાન થયેલા સંપર્કો અને ચર્ચાઓએ મધ્ય એશિયા સાથે ભારતની ભાગીદારીને વધુ મજબૂત કરી છે. આ પ્રવાસની શરૂઆત વડાપ્રધાન મોદીએ ઉઝબેકિસ્તાનથી કરી હતી. ત્યારબાદ તેઓ કિર્ગિસ્તાન પહોંચ્યા અને બિશ્કેકમાં યોજાયેલી SCO સમિટમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું.

SCO સમિટમાં આતંકવાદ સામે કડક સંદેશ

બિશ્કેકમાં યોજાયેલી SCO સમિટ દરમિયાન વડાપ્રધાન મોદીએ આતંકવાદના મુદ્દે ભારતનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું. તેમણે SCO દેશોને આતંકવાદના સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમ અને તેના નાણાકીય માળખા સામે સંયુક્ત કાર્યવાહી કરવા અપીલ કરી. PM મોદીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે આતંકવાદ સામે લડવામાં ડબલ સ્ટાન્ડર્ડ માટે કોઈ જગ્યા હોવી જોઈએ નહીં. ભારત લાંબા સમયથી સરહદપારના આતંકવાદ અને આતંકવાદી ફંડિંગનો મુદ્દો આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ઉઠાવતું રહ્યું છે. SCO જેવા પ્રાદેશિક સંગઠનમાં પણ આ મુદ્દાને મહત્વ આપીને ભારતે સુરક્ષા સહયોગને પોતાની પ્રાથમિકતા તરીકે રજૂ કર્યો.

SCO માટે ભારતનું વિઝન: સુરક્ષા, કનેક્ટિવિટી અને તક

વડાપ્રધાન મોદીએ SCOના ભવિષ્ય માટે ત્રણ મુખ્ય સ્તંભો પર ભાર મૂક્યો—Security, Connectivity અને Opportunity, એટલે કે સુરક્ષા, કનેક્ટિવિટી અને તકો. તેમણે જણાવ્યું કે સંગઠનના અત્યાર સુધીના સંવાદ અને સહકારને આગામી 25 વર્ષમાં નક્કર પરિણામોમાં પરિવર્તિત કરવાની જરૂર છે. વિશ્વમાં અનિશ્ચિતતા અને અસ્થિરતાના સમયમાં સામાન્ય ભૂગોળને સામાન્ય તકોમાં બદલવા માટે દેશોએ સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ. તેમણે ટેક્નોલોજી, નવીનતા, સ્ટાર્ટઅપ અને યુવાનોની ભૂમિકાને પણ મહત્વપૂર્ણ ગણાવી હતી. ભારતે આ સંદર્ભમાં SCO Civilisation Dialogue Forumનું આયોજન કરવાની તૈયારી દર્શાવી છે.

પુતિન સાથે મહત્વપૂર્ણ મુલાકાત

Kyrgyzstan પ્રવાસ દરમિયાન વડાપ્રધાન મોદીની રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે પણ મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાઈ હતી. બંને નેતાઓ વચ્ચે ભારત-રશિયા સંબંધો ઉપરાંત યુક્રેન યુદ્ધ અંગે પણ ચર્ચા થઈ. મોદીએ યુદ્ધનો અંત લાવવા અને શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ શોધવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે યુદ્ધના કારણે માનવતાને નુકસાન થાય છે અને શાંતિ તરફ આગળ વધવું સમગ્ર માનવજાત માટે મહત્વપૂર્ણ છે. આ બેઠક ભારતની સંતુલિત વિદેશ નીતિ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ભારત રશિયા સાથેના ઐતિહાસિક સંબંધો જાળવી રાખે છે, પરંતુ સાથે જ આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદોના શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ પર પણ ભાર મૂકે છે.

ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ સાથે પણ બેઠક

PM મોદીએ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન સાથે પણ મુલાકાત કરી હતી. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે આ બેઠકને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. બંને નેતાઓએ ભારત-ઈરાન સંબંધો, વેપાર અને પ્રાદેશિક પરિસ્થિતિ અંગે ચર્ચા કરી. મોદીએ ભારત અને ઈરાન વચ્ચે વેપારના ક્ષેત્રોને વધુ વિસ્તૃત અને વૈવિધ્યપૂર્ણ બનાવવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી. સાથે જ પ્રાદેશિક વિવાદોનો ઉકેલ સંવાદ અને કૂટનીતિ દ્વારા લાવવાની ભારતની નીતિનું પુનરોચ્ચાર કર્યું.

Kyrgyzstan સાથે પણ સંબંધો મજબૂત

Kyrgyzstanના રાષ્ટ્રપતિ સાદિર ઝાપારોવ સાથેની બેઠકમાં ભારત અને કિર્ગિસ્તાન વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક સંબંધોની સમીક્ષા કરવામાં આવી. બંને દેશોએ આર્થિક અને વ્યાપારી સહયોગ વધારવા પર ભાર મૂક્યો. આ ઉપરાંત લોકો વચ્ચેના સંબંધો, વિદ્યાર્થી વિનિમય અને સાંસ્કૃતિક સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ પણ ચર્ચામાં રહ્યા. ભારત માટે મધ્ય એશિયા સાથેના સંબંધોમાં Kyrgyzstanનું મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે.

ઉઝબેકિસ્તાન પ્રવાસમાં પણ મોટા નિર્ણય

Kyrgyzstan પહોંચતા પહેલાં PM મોદી ઉઝબેકિસ્તાનની મુલાકાતે હતા. ત્યાં ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાને પોતાના સંબંધોને Comprehensive Strategic Partnershipના સ્તરે આગળ વધારવાનો નિર્ણય કર્યો. બંને દેશોએ 2030 સુધીમાં વાર્ષિક દ્વિપક્ષીય વેપારને 5 અબજ ડોલર સુધી લઈ જવાનું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. બંને દેશો વચ્ચે ખનન, પ્રવાસન સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં 11 કરારો થયા હતા. સાથે જ ઉઝબેકિસ્તાનથી ભારતને લાંબા ગાળાના યુરેનિયમ પુરવઠા માટે સહકારનું માળખું વિકસાવવાની દિશામાં પણ વાતચીત થઈ. આથી PM મોદીની આ યાત્રા માત્ર SCO સમિટ પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી, પરંતુ ભારતના મધ્ય એશિયા સાથેના આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક સંબંધોને નવી દિશા આપનારી બની છે.

વર્લ્ડ નોમેડ ગેમ્સમાં પણ PM મોદીની હાજરી

બિશ્કેકમાં વડાપ્રધાન મોદીએ World Nomad Gamesના ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં પણ ભાગ લીધો હતો. આ કાર્યક્રમમાં વિવિધ દેશોના નેતાઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા અને વિશ્વના 100થી વધુ દેશોના ખેલાડીઓએ ભાગ લીધો હતો. પરંપરાગત રમતો અને ભટકતી સંસ્કૃતિના વારસાને ઉજાગર કરતો આ કાર્યક્રમ કિર્ગિસ્તાન માટે મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રસંગ છે. PM મોદીએ ભારતીય ખેલાડીઓને શુભેચ્છા પાઠવી હતી અને ભારત તથા મધ્ય એશિયા વચ્ચેના સાંસ્કૃતિક સંબંધોને પણ મહત્વ આપ્યું હતું.

ચાર દિવસની યાત્રાથી ભારતને શું મળ્યું?

PM મોદીની આ ચાર દિવસીય યાત્રા દરમિયાન ભારતે અનેક મોરચે પોતાના સંબંધોને મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. ઉઝબેકિસ્તાન સાથે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી, Kyrgyzstan સાથે આર્થિક સહયોગ, રશિયા સાથે શાંતિ અંગે ચર્ચા અને ઈરાન સાથે વેપાર તથા પ્રાદેશિક સ્થિરતા જેવા મુદ્દાઓ પર વાતચીત થઈ. SCO સમિટમાં ભારતે આતંકવાદ સામે કડક વલણ રજૂ કરવાની સાથે સુરક્ષા, કનેક્ટિવિટી અને આર્થિક તકો અંગે પોતાનું વિઝન પણ રજૂ કર્યું.

કિર્ગિસ્તાનમાં 26મી SCO સમિટ પૂર્ણ કર્યા બાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ભારત માટે રવાના થઈ ગયા છે. તેમની ચાર દિવસીય મધ્ય એશિયા યાત્રા દરમિયાન અનેક મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય બેઠકો અને બહુપક્ષીય ચર્ચાઓ થઈ. આ પ્રવાસે ભારતના મધ્ય એશિયા સાથેના સંબંધોને નવી ગતિ આપવાની સાથે આતંકવાદ, પ્રાદેશિક સુરક્ષા, વેપાર, કનેક્ટિવિટી અને શાંતિ જેવા મુદ્દાઓ પર ભારતનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. હવે આ બેઠકો દરમિયાન થયેલા કરારો અને ચર્ચાઓનો અમલ આગામી સમયમાં ભારતના વિદેશ નીતિ અને આર્થિક સંબંધોમાં કેટલો ફાયદાકારક સાબિત થાય છે તેના પર નજર રહેશે.