Bindia
B india અમદાવાદ : ગુજરાતના જિલ્લા ન્યાયતંત્રમાં આજથી એટલે કે 10 ઓગસ્ટ, 2026થી A4 સાઈઝના પેપરનો નવો નિયમ અમલમાં આવ્યો છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટ દ્વારા જિલ્લા અદાલતોમાં દસ્તાવેજો રજૂ કરવાની પ્રક્રિયામાં એકરૂપતા લાવવા માટે A4 પેપર ફોર્મેટ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. આ નિર્ણયને લઈને રાજ્યભરના વકીલોમાં ચર્ચા અને વિરોધ જોવા મળ્યા હતા, પરંતુ તાજેતરના સુધારેલા પરિપત્ર બાદ પણ A4 પેપરની મૂળભૂત જોગવાઈ યથાવત રાખવામાં આવી છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટના સુધારેલા પરિપત્ર મુજબ જિલ્લા અદાલતોમાં વિવિધ પ્રકારના કોર્ટ દસ્તાવેજો હવે નિર્ધારિત ફોર્મેટ મુજબ રજૂ કરવાના રહેશે. તેમાં પિટિશન, અપીલના મેમોરેન્ડમ, અરજીઓ, પ્લીડિંગ્સ, કોર્ટના ઓર્ડર અને જજમેન્ટ સહિતના મહત્વના દસ્તાવેજોનો સમાવેશ થાય છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ સમગ્ર રાજ્યના જિલ્લા ન્યાયતંત્રમાં દસ્તાવેજોના કદ, પ્રિન્ટિંગ અને રજૂઆતમાં એકરૂપતા લાવવાનો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
નવા નિયમ મુજબ સંબંધિત કોર્ટ દસ્તાવેજો A4 સાઈઝના પેપર પર તૈયાર કરવાના રહેશે. A4 પેપરનું પ્રમાણભૂત માપ 29.7 સેન્ટિમીટર બાય 21 સેન્ટિમીટર છે. પરિપત્રમાં પેપર માટે ઓછામાં ઓછું 75 GSMનું ધોરણ પણ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત દસ્તાવેજોની પ્રિન્ટિંગ પ્રક્રિયામાં પણ ચોક્કસ માપદંડ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. દસ્તાવેજો બંને બાજુ પ્રિન્ટ કરવાના રહેશે. પેજના માર્જિન માટે પણ નિર્ધારિત માપ રાખવામાં આવ્યું છે. ડાબી અને જમણી બાજુ 4 સેન્ટિમીટર તથા ઉપર અને નીચે 2 સેન્ટિમીટર માર્જિન રાખવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ પ્રકારનું પ્રમાણભૂત ફોર્મેટ કોર્ટમાં દસ્તાવેજોને ગોઠવવામાં અને રેકોર્ડ જાળવવામાં સરળતા ઊભી કરી શકે છે.
ગુજરાતી અને અંગ્રેજી દસ્તાવેજો માટે ફોન્ટની જોગવાઈ
A4 પેપર સિવાય દસ્તાવેજોના ફોન્ટ અંગે પણ માર્ગદર્શિકા આપવામાં આવી છે. અંગ્રેજી ભાષાના દસ્તાવેજો માટે Times New Roman, 14 સાઈઝનો ફોન્ટ સૂચવવામાં આવ્યો છે. જ્યારે ગુજરાતી દસ્તાવેજો માટે Lohit Gujarati, Noto Sans Gujarati અથવા Noto Serif Gujarati, 13 સાઈઝ જેવા ફોન્ટ સૂચવવામાં આવ્યા છે. જોકે, ગુજરાતી ફોન્ટ અંગે હાઈકોર્ટે મહત્વની સ્પષ્ટતા કરી છે કે પરિપત્રમાં દર્શાવેલા ફોન્ટને ફરજિયાત ગણવાના નથી. સમાન પ્રકારના અન્ય યોગ્ય ગુજરાતી ફોન્ટનો ઉપયોગ પણ કરી શકાય છે.
વકીલોએ નિયમ સામે ઉઠાવ્યો હતો વિરોધ
A4 પેપર અને નવા ફાઇલિંગ નિયમોને લઈને ગુજરાતના કેટલાક વકીલ સંગઠનો દ્વારા વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો. વકીલોનું કહેવું હતું કે લાંબા સમયથી ચાલી આવતી કોર્ટ ફાઇલિંગ પદ્ધતિમાં અચાનક ફેરફાર કરવાથી વ્યવહારુ મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકે છે. નવા પેપર ફોર્મેટ, ફોન્ટ અને અન્ય ટેકનિકલ નિયમોને લઈને પણ વકીલ સમુદાયમાં ચર્ચા થઈ હતી. આ મુદ્દે રાજ્યના કેટલાક વિસ્તારોમાં વકીલોએ વિરોધ પ્રદર્શન અને હડતાળનો માર્ગ પણ અપનાવ્યો હતો. અહેવાલો મુજબ વડોદરા સહિતના વિસ્તારોમાં કોર્ટના નવા ફાઇલિંગ નિયમો સામે વિરોધ નોંધાયો હતો.
જોકે, વિરોધ વચ્ચે ગુજરાત હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં સુધારેલો પરિપત્ર બહાર પાડ્યો છે. 7 ઓગસ્ટે જાહેર કરાયેલા નવા પરિપત્રે અગાઉના 15 એપ્રિલના પરિપત્રને બદલી નાખ્યો છે, પરંતુ A4 પેપરની મુખ્ય આવશ્યકતા દૂર કરવામાં આવી નથી. એટલે 10 ઓગસ્ટથી જિલ્લા ન્યાયતંત્રમાં A4 ફોર્મેટનો અમલ કરવાનો નિર્ણય યથાવત રહ્યો છે.
કયા દસ્તાવેજોને નિયમમાંથી છૂટ?
નવા નિયમનો અર્થ એવો નથી કે જિલ્લા કોર્ટમાં રજૂ થતા દરેક કાગળને ફરજિયાત A4માં જ બદલવો પડશે. સુધારેલા પરિપત્રમાં કેટલાક દસ્તાવેજોને આ જોગવાઈમાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા છે. આમાં પોલીસ પેપર્સ, ચાર્જશીટ, પોલીસ રિપોર્ટ, FSL રિપોર્ટ તથા અન્ય સંસ્થાઓ અને સત્તાવાળાઓ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવતા રિપોર્ટનો સમાવેશ થાય છે. ઉપરાંત વકાલતનામા, અલગથી રજૂ કરવામાં આવતા સોગંદનામા, અન્ડરટેકિંગ, પર્સિસ, મૂળ દસ્તાવેજો, નકશા અને પ્લાન જેવા દસ્તાવેજો માટે પણ A4ની જોગવાઈ લાગુ પડતી નથી.
A4 ફોર્મેટ લાગુ થવાથી જિલ્લા અદાલતોમાં ફાઇલિંગ અને દસ્તાવેજોની જાળવણીની પ્રક્રિયામાં ધીમે ધીમે એકરૂપતા આવવાની શક્યતા છે. આ નિર્ણય કોર્ટની કામગીરીને વધુ વ્યવસ્થિત બનાવવા માટેના વ્યાપક પ્રયાસના ભાગરૂપે પણ જોવામાં આવી રહ્યો છે. ખાસ કરીને કોર્ટના દસ્તાવેજોનું ડિજિટાઇઝેશન વધતું જાય છે ત્યારે એકસરખા પેપર ફોર્મેટ અને દસ્તાવેજી માપદંડો ભવિષ્યમાં રેકોર્ડ મેનેજમેન્ટ માટે ઉપયોગી બની શકે છે.
આજથી જિલ્લા અદાલતોમાં નવો તબક્કો
નવા નિયમને લઈને શરૂઆતમાં થયેલા વિરોધ બાદ હાઈકોર્ટે કેટલાક મુદ્દે સ્પષ્ટતા અને રાહત આપી છે, પરંતુ A4 સાઈઝના પેપરનો મૂળ નિર્ણય પાછો ખેંચાયો નથી. પરિણામે ગુજરાતના જિલ્લા ન્યાયતંત્રમાં આજથી પિટિશન, અરજીઓ, અપીલ, પ્લીડિંગ્સ, ઓર્ડર અને જજમેન્ટ જેવા નિર્ધારિત દસ્તાવેજો માટે A4 ફોર્મેટ મહત્વપૂર્ણ બની ગયું છે. આ નિર્ણયથી આગામી સમયમાં ગુજરાતની જિલ્લા અદાલતોમાં કોર્ટ ફાઇલિંગની પ્રક્રિયા વધુ પ્રમાણભૂત અને વ્યવસ્થિત બનશે કે પછી નવા નિયમોને કારણે વ્યવહારુ મુશ્કેલીઓ ઊભી થશે, તે હવે તેના અમલીકરણ બાદ સ્પષ્ટ થશે. હાલ માટે એટલું ચોક્કસ છે કે 10 ઓગસ્ટથી A4 પેપર નિયમ અમલમાં આવી ગયો છે અને સુધારેલા પરિપત્રમાં પણ તેની મૂળભૂત જોગવાઈ યથાવત રાખવામાં આવી છે.
- Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAGRAM : https:// bindia.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
