ઈરાનને મોટો ઝટકો! ચીને ઘટાડ્યો તેલની ખરીદીનો જથ્થો, હવે રશિયાના સસ્તા ક્રૂડ તરફ વળ્યું

અમેરિકાના વધતા દબાણ અને વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં બદલાતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાને મોટો આંચકો લાગ્યો છે. લાંબા સમયથી ઈરાનના તેલના સૌથી મોટા ગ્રાહક તરીકે રહેલું ચીન હવે રશિયાના સસ્તા ક્રૂડ ઓઈલ તરફ વળી રહ્યું હોવાનું અહેવાલોમાં સામે આવ્યું છે. જેના કારણે ઈરાનની તેલ નિકાસ અને આવક પર ગંભીર અસર પડવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

ચીનના નિર્ણયથી ઈરાનની ચિંતા વધી
ઈરાનના કુલ ક્રૂડ ઓઈલ નિકાસમાં ચીનનો હિસ્સો સૌથી વધુ માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને ચીનની સ્વતંત્ર ‘ટીપોટ રિફાઇનરીઓ’ વર્ષોથી ઈરાની તેલની મોટી ખરીદદાર રહી છે. જોકે તાજેતરમાં વધતા આર્થિક નુકસાન અને અમેરિકી પ્રતિબંધોના જોખમને કારણે ચીની ખરીદદારો વધુ સાવચેત બન્યા છે. અહેવાલો મુજબ, ચીની રિફાઇનરીઓએ ઓઈલ પ્રોસેસિંગ ક્ષમતા ઘટાડવાની સાથે ઈરાન પાસેથી ખરીદીમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો છે. બીજી તરફ, રશિયાથી ઓછા ભાવે ઉપલબ્ધ ક્રૂડ ઓઈલ ચીન માટે વધુ આકર્ષક વિકલ્પ બની રહ્યું છે.

અમેરિકી પ્રતિબંધોની અસર
અમેરિકાએ ઈરાનના ઊર્જા ક્ષેત્ર પર લાંબા સમયથી પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે. તાજેતરમાં કેટલીક ચીની કંપનીઓ અને રિફાઇનરીઓ પર પણ કાર્યવાહી કરવામાં આવતા ચીની બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે અમેરિકાના વધતા દબાણ અને નાણાકીય જોખમોને કારણે ચીની કંપનીઓ ઈરાન સાથેના વેપારમાં સાવચેતી રાખી રહી છે.

તેલ સપ્લાયમાં મોટો ઘટાડો
મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓ દરમિયાન ઈરાનથી ચીન જતી ક્રૂડ ઓઈલ સપ્લાયમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો નોંધાયો છે. જેના કારણે ઈરાનની નિકાસ આવક પર સીધી અસર પડી રહી છે. ઊર્જા ક્ષેત્રના વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી યથાવત રહેશે તો ઈરાનના તેલ ઉદ્યોગ અને સરકારી આવક બંને માટે પડકારો વધી શકે છે.

સમુદ્રી વેપાર પર પણ અસર
અહેવાલો મુજબ, ફારસની ખાડી અને આસપાસના સમુદ્રી વિસ્તારોમાં મોટી માત્રામાં ક્રૂડ ઓઈલ ભરેલા ટેન્કરો અટવાયેલા હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. વૈશ્વિક વેપાર માર્ગોમાં અનિશ્ચિતતા અને સુરક્ષા સંબંધિત ચિંતાઓને કારણે જહાજોની અવરજવર પણ પ્રભાવિત થઈ છે. સમુદ્રી પરિવહન ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના મતે, જળમાર્ગોમાં અવરોધો ઊભા થવાથી વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા શૃંખલા પર પણ અસર પડી શકે છે.

રશિયાને મળી શકે ફાયદો
ચીન દ્વારા ઈરાની તેલની ખરીદીમાં ઘટાડો અને રશિયન ક્રૂડ તરફ વધતો ઝોક રશિયા માટે ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે. ઊર્જા બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે ચીન જેવા મોટા ગ્રાહકની માંગ વધવાથી રશિયાના નિકાસકારોને નવા અવસર મળી શકે છે.

વૈશ્વિક બજારની નજર મધ્ય પૂર્વ પર
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ, અમેરિકી પ્રતિબંધો અને ઊર્જા બજારમાં ચાલી રહેલા ફેરફારોને કારણે વૈશ્વિક રોકાણકારો અને તેલ બજારની નજર હાલ ઈરાન, ચીન અને રશિયા વચ્ચેના વેપારી સંબંધો પર કેન્દ્રિત છે. આગામી દિવસોમાં ચીનની આયાત નીતિ અને મધ્ય પૂર્વની ભૂરાજકીય પરિસ્થિતિ વિશ્વના ઊર્જા બજાર માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.