Bindia
Valodમાં આંગણવાડીની દયનીય સ્થિતિનો આક્ષેપ, 17 વર્ષથી પાકી છત વગર માસૂમ ભૂલકાંઓ ભણવા મજબૂર
તાપી/Valod: ગુજરાતમાં બાળ શિક્ષણ, પોષણ અને મહિલા-બાળ વિકાસ માટે વિવિધ યોજનાઓ અમલમાં હોવા છતાં તાપી જિલ્લાના Valodમાંથી આંગણવાડીની વ્યવસ્થાને લઈને ગંભીર સવાલો ઉભા કરતો કિસ્સો સામે આવ્યો છે. તાજેતરના અહેવાલમાં વાલોડમાં એક આંગણવાડી કથિત રીતે તબેલા જેવી જગ્યામાં ચાલતી હોવાના આક્ષેપો સામે આવ્યા છે. જ્યાં નાના ભૂલકાંઓને પ્રાથમિક શિક્ષણ અને પોષણ મળવું જોઈએ, ત્યાં આસપાસની પરિસ્થિતિને લઈને સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.સ્થાનિક અહેવાલમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સંબંધિત આંગણવાડીના બાળકોને છેલ્લા 17 વર્ષથી પાકી છત જેવી મૂળભૂત સુવિધા મળી નથી. જોકે, આ 17 વર્ષના દાવાની સ્વતંત્ર સરકારી પુષ્ટિ આ અહેવાલ માટે ઉપલબ્ધ નથી. તેથી આ મુદ્દે તંત્ર તરફથી સત્તાવાર સ્પષ્ટતા અને સ્થળ પરની સ્થિતિની તપાસ મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે.
-> તબેલા જેવી જગ્યામાં આંગણવાડી ચાલતી હોવાનો આક્ષેપ : Valodની આંગણવાડી અંગે સામે આવેલા અહેવાલમાં એવી સ્થિતિ દર્શાવવામાં આવી છે કે જ્યાં બાળકો બેસીને ભણતા હોય તેવી જગ્યાની આસપાસ કાદવ, કીચડ અને ગંદકી જોવા મળતી હોવાનો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે. અહેવાલમાં સ્થળને તબેલા જેવી સ્થિતિ સાથે સરખાવવામાં આવ્યું છે.જો આ દાવાઓ સ્થળ પર સાચા સાબિત થાય, તો નાના બાળકોના સ્વાસ્થ્ય અને સુરક્ષા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થાય છે. આંગણવાડી કેન્દ્રો માત્ર બાળકોને બેસાડીને ભણાવવાનું સ્થળ નથી, પરંતુ અહીં બાળકોને પૂરક પોષણ, પ્રી-સ્કૂલ શિક્ષણ અને બાળ વિકાસ સાથે જોડાયેલી સેવાઓ પણ આપવામાં આવે છે.એટલે આંગણવાડી માટે સુરક્ષિત, સ્વચ્છ અને બાળમૈત્રીપૂર્ણ વાતાવરણ હોવું જરૂરી બને છે.
-> ‘નંદઘર’ અને સ્માર્ટ આંગણવાડી સામે જમીની વાસ્તવિકતાનો સવાલ : ગુજરાત સરકાર દ્વારા આંગણવાડી કેન્દ્રોના મકાન બાંધકામ અને અપગ્રેડેશન માટે ‘નંદઘર’ જેવી યોજનાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવી છે. મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગના બજેટ દસ્તાવેજમાં પણ નવા નંદઘર બાંધકામ અને આંગણવાડી રિપેરિંગ અંગેની જોગવાઈઓ દર્શાવવામાં આવી છે.આવી યોજનાઓનો હેતુ બાળકોને વધુ સારી માળખાકીય સુવિધા આપવાનો છે.
પરંતુ Valodમાં જો કોઈ આંગણવાડી હજુ પણ મૂળભૂત મકાન અને સ્વચ્છતા જેવી સુવિધાઓથી વંચિત હોય, તો યોજનાઓના અમલીકરણ અને સ્થળ પરના પરિણામ વચ્ચેનો તફાવત તપાસવાનો પ્રશ્ન ઊભો થાય છે.તાપી જિલ્લાના એક સરકારી માનવ વિકાસ અહેવાલમાં જિલ્લામાં 1,049 આંગણવાડી કેન્દ્રો કાર્યરત હોવાનું અને Valod બ્લોકમાં 114 કેન્દ્રો હોવાનું નોંધાયું હતું. તે જ અહેવાલ મુજબ 92 ટકા આંગણવાડી કેન્દ્રો પોતાના મકાનમાં કાર્યરત હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. જોકે, બાકીના કેન્દ્રો અંગે અલગ-અલગ સ્થળે સ્થિતિ કેવી છે તે પણ તપાસનો વિષય છે.
આંગણવાડીમાં આવતા બાળકો સામાન્ય રીતે નાની ઉંમરના હોય છે. આવી સ્થિતિમાં ગંદકી, કાદવ, ભેજ, અસ્વચ્છ પાણી અથવા પશુઓની અવરજવર જેવી પરિસ્થિતિ બાળકોના સ્વાસ્થ્ય માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.ખાસ કરીને ચોમાસા દરમિયાન કાદવ અને પાણી ભરાવાની સમસ્યા વધતી હોય તો બાળકોને આંગણવાડી સુધી પહોંચવામાં પણ મુશ્કેલી થઈ શકે છે. જો મકાનની સ્થિતિ યોગ્ય ન હોય તો વરસાદ, ગરમી અને અન્ય હવામાનની પરિસ્થિતિમાં બાળકોને વધુ તકલીફ પડી શકે છે.આથી આંગણવાડીની સ્થિતિ અંગે માત્ર મકાન છે કે નહીં તે જોવાને બદલે પાણી, શૌચાલય, વીજળી, સ્વચ્છતા, બેસવાની વ્યવસ્થા અને બાળકોની સુરક્ષા જેવી તમામ બાબતોની તપાસ જરૂરી છે.
-> ગુજરાતમાં આંગણવાડી બાંધકામ માટે યોજનાઓ : રાજ્ય સરકારના દસ્તાવેજો દર્શાવે છે કે આંગણવાડી કેન્દ્રોના નવા મકાન બાંધકામ અને રિપેરિંગ માટે વિવિધ સ્તરે નાણાકીય જોગવાઈ કરવામાં આવે છે. નંદઘર પ્રકારના મકાનો માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારના હિસ્સા ઉપરાંત મનરેગા જેવી યોજનાઓ સાથે પણ સંકલન કરવામાં આવે છે.આ ઉપરાંત કેન્દ્ર સરકારે પણ આંગણવાડી મકાનોના બાંધકામ માટે વિવિધ યોજનાઓ હેઠળ નાણાકીય સહાય અને કન્વર્જન્સની વ્યવસ્થા અંગે માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે.આંગણવાડીમાં પીવાનું પાણી અને શૌચાલય જેવી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે પણ રાજ્યોને વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી ભંડોળનો ઉપયોગ કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.આ સંદર્ભમાં Valodના કિસ્સામાં સવાલ એ છે કે જો લાંબા સમયથી મકાનની જરૂરિયાત હતી તો અત્યાર સુધીમાં તેના નિરાકરણ માટે કઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી અને હાલની સ્થિતિ સુધારવા માટે તંત્રનું આયોજન શું છે?
Valodની આંગણવાડી અંગે સામે આવેલા આક્ષેપો બાદ વહીવટી તંત્ર સામે અનેક સવાલો ઉભા થયા છે. જો આંગણવાડીની સ્થિતિ ખરેખર દયનીય છે તો અત્યાર સુધીમાં નિયમિત નિરીક્ષણ દરમિયાન આ બાબત ધ્યાનમાં કેમ આવી નહીં? બાળકો માટે યોગ્ય મકાનની જરૂરિયાત અંગે અગાઉ કોઈ દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી કે નહીં? જો દરખાસ્ત કરવામાં આવી હોય તો તેના પર શું કાર્યવાહી થઈ?આ ઉપરાંત પીવાનું પાણી, શૌચાલય, વીજળી, સ્વચ્છતા અને બાળકોની સુરક્ષા જેવી સુવિધાઓની હાલની સ્થિતિ અંગે પણ જવાબદાર વિભાગ દ્વારા સ્પષ્ટતા કરવી જરૂરી છે.
-> તપાસ અને તાત્કાલિક સુધારાની જરૂર : આંગણવાડી બાળકોના શરૂઆતના વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર છે. તેથી કોઈપણ આંગણવાડીમાં બાળકોને અસુરક્ષિત અથવા અસ્વચ્છ વાતાવરણમાં રહેવું ન પડે તે માટે નિયમિત ચકાસણી જરૂરી છે.Valodના કિસ્સામાં સ્થળની વાસ્તવિક સ્થિતિની તાત્કાલિક તપાસ કરવામાં આવે અને જો આક્ષેપો સાચા સાબિત થાય તો બાળકો માટે સુરક્ષિત મકાન, સ્વચ્છતા અને જરૂરી તમામ મૂળભૂત સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે.સરકારી યોજનાઓનો અંતિમ હેતુ કાગળ પરની કામગીરી નહીં પરંતુ તેનો લાભ અંતિમ લાભાર્થી સુધી પહોંચાડવાનો છે. Valodના માસૂમ બાળકોને પણ સ્વચ્છ, સુરક્ષિત અને યોગ્ય વાતાવરણમાં શીખવાનો અધિકાર છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ અહેવાલ બાદ તંત્ર દ્વારા માત્ર તપાસ થાય છે કે ખરેખર આંગણવાડીની સ્થિતિમાં કાયમી સુધારો પણ કરવામાં આવે છે.
- us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAFollow GRAM : https:// bindia.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
