BIS : સોના-ચાંદીના હોલમાર્કિંગ ફીમાં 66.7 ટકાનો વધારો: સોનાના પ્રતિ આર્ટિકલની ફી ₹45થી વધારી ₹75, તહેવારો Significant Price Escalation

(BIS સોના-ચાંદીના હોલમાર્કિંગ ફીમાં 66.7 ટકાનો વધારો: સોનાના પ્રતિ આર્ટિકલની ફી ₹45થી વધારી ₹75, તહેવારો અગાઉ જ્વેલર્સ પર ખર્ચનો બોજ; સબસિડીની માગ

દેશભરમાં સોના-ચાંદીની ખરીદી કરતા ગ્રાહકો અને જ્વેલરી વેપારીઓ માટે મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS) દ્વારા સોનાના આર્ટિકલના હોલમાર્કિંગ ચાર્જમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ સોનાના દરેક આર્ટિકલ માટે હોલમાર્કિંગ ફી ₹45 હતી, જે હવે વધારીને ₹75 કરવામાં આવી છે. એટલે કે પ્રતિ આર્ટિકલ ₹30નો વધારો થયો છે, જે ટકાવારીની દૃષ્ટિએ આશરે 66.7 ટકા થાય છે. નવી ફી 14 સપ્ટેમ્બર 2026થી અમલમાં આવી છે.હોલમાર્કિંગનો હેતુ સોનાની શુદ્ધતા અને ગુણવત્તા અંગે ગ્રાહકને વિશ્વસનીય માહિતી આપવાનો છે. BISની વ્યવસ્થામાં હોલમાર્કવાળી જ્વેલરી પર શુદ્ધતા સંબંધિત નિશાની અને HUID જેવી વિગતો ગ્રાહકને ચકાસણીની સુવિધા આપે છે. BISના માર્ગદર્શનમાં હોલમાર્કિંગ ચાર્જ વજનના આધારે નહીં પરંતુ દરેક આર્ટિકલના આધારે લાગુ થતો હોવાનું જણાવાયું છે.

-> સોનાના હોલમાર્કિંગ ચાર્જમાં ₹30નો વધારો : નવી વ્યવસ્થા મુજબ સોનાના આર્ટિકલ માટે હોલમાર્કિંગ ફી ₹45થી વધારી ₹75 કરવામાં આવી છે. એટલે એક આર્ટિકલ પર સીધો ₹30નો વધારાનો ચાર્જ લાગશે.જૂની ફી મુજબ 10 સોનાના આર્ટિકલનું હોલમાર્કિંગ કરાવવા માટે ₹450નો ચાર્જ બનતો હતો. હવે એ જ 10 આર્ટિકલ માટે ફી ₹750 થશે. એટલે 10 આર્ટિકલ પર ₹300નો વધારાનો ખર્ચ થશે.જોકે, અહીં એક મહત્વની બાબત એ છે કે હોલમાર્કિંગ માટે સોનાના કન્સાઇનમેન્ટની ન્યૂનતમ ફી ₹200 યથાવત રાખવામાં આવી છે. એટલે ઓછી સંખ્યામાં આર્ટિકલ મોકલવામાં આવે ત્યારે પણ કન્સાઇનમેન્ટ માટે ન્યૂનતમ ચાર્જ લાગુ પડી શકે છે.

-> ચાંદીની ફીમાં વધારો થયો નથી : હેડલાઇનમાં સોના-ચાંદીના હોલમાર્કિંગનો ઉલ્લેખ હોવા છતાં નવી ફી અંગે સૌથી મહત્વની સ્પષ્ટતા એ છે કે ચાંદીના આર્ટિકલ માટે હોલમાર્કિંગ ચાર્જ ₹35 પ્રતિ આર્ટિકલ જ રાખવામાં આવ્યો છે.ચાંદીના કન્સાઇનમેન્ટ માટે ન્યૂનતમ ફી પણ ₹150 છે. એટલે તાજેતરના ફેરફારમાં મુખ્ય વધારો સોનાના આર્ટિકલની ફીમાં થયો છે, જ્યારે ચાંદીની પ્રતિ આર્ટિકલ ફી અગાઉના દરે જ ચાલુ રાખવામાં આવી છે.

હોલમાર્કિંગ ફીમાં આ ફેરફાર એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે દેશમાં તહેવારોની સિઝન શરૂ થવાની છે. તહેવારો દરમિયાન સોના-ચાંદીની જ્વેલરીની ખરીદીમાં સામાન્ય રીતે વધારો જોવા મળે છે.ભારતમાં દિવાળી, ધનતેરસ, લગ્નસરા અને અન્ય શુભ પ્રસંગોએ સોનાની ખરીદીનું વિશેષ મહત્વ છે. આવી સ્થિતિમાં જ્વેલર્સ માટે હોલમાર્કિંગ ખર્ચમાં વધારો થવાથી પ્રતિ આર્ટિકલ ખર્ચ વધશે.જ્વેલરી ઉદ્યોગના પ્રતિનિધિઓએ આ વધારાની સમીક્ષા કરવાની માગ કરી હોવાનું તાજા અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. Gem & Jewellery Council (GJC)એ ખાસ કરીને હળવા વજનના અને ઓછી કિંમતના દાગીનામાં આ વધારાનો પ્રમાણસર અસર વધુ થઈ શકે તેવી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

-> ગ્રાહકો પર કેટલો અસર થશે? : હોલમાર્કિંગ ચાર્જ જ્વેલરીની કુલ કિંમતની સરખામણીમાં નાનો ખર્ચ હોઈ શકે છે, પરંતુ પ્રતિ આર્ટિકલ ચાર્જ લાગતો હોવાથી મોટી સંખ્યામાં આર્ટિકલનું હોલમાર્કિંગ કરાવનાર જ્વેલર્સ માટે કુલ ખર્ચ વધી શકે છે.આ વધારાનો કેટલો હિસ્સો ગ્રાહક સુધી પહોંચશે તે દરેક જ્વેલરની બિલિંગ અને કિંમત નક્કી કરવાની પદ્ધતિ પર આધાર રાખશે. એટલે એવું જરૂરી નથી કે દરેક દાગીનાની અંતિમ કિંમતમાં સીધો ₹30નો વધારો જ થાય.જ્વેલરીની અંતિમ કિંમતમાં સોનાનો દર, વજન, મેકિંગ ચાર્જ, વેસ્ટેજ, ટેક્સ અને અન્ય ચાર્જનો પણ સમાવેશ થાય છે. તેથી હોલમાર્કિંગ ફીમાં વધારો ગ્રાહકના અંતિમ બિલ પર કેટલો અસર કરશે તે દાગીના પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે.

ઉદ્યોગ સંગઠનોએ ખાસ કરીને હળવા વજનના દાગીનાને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેનું કારણ એ છે કે હોલમાર્કિંગ ફી વજન પ્રમાણે નહીં પરંતુ આર્ટિકલ પ્રમાણે વસૂલવામાં આવે છે.ઉદાહરણ તરીકે, ખૂબ જ ઓછા વજનની એક જ્વેલરી અને વધુ વજનની એક જ્વેલરી બંને માટે મૂળ હોલમાર્કિંગ ચાર્જ પ્રતિ આર્ટિકલના આધારે લાગુ થાય છે.આથી ઓછી કિંમતના અથવા હળવા દાગીનામાં હોલમાર્કિંગ ચાર્જનો પ્રમાણસર ખર્ચ વધારે જણાઈ શકે છે. આ મુદ્દાને ધ્યાનમાં રાખીને જ્વેલરી ઉદ્યોગ તરફથી ફી માળખાની સમીક્ષા કરવાની માગ કરવામાં આવી છે.

-> જ્વેલર્સે સબસિડીની માગ કરી : હોલમાર્કિંગ ફીમાં વધારા બાદ જ્વેલરી ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા વેપારીઓ તરફથી સરકાર સમક્ષ રાહતની માગ કરવામાં આવી રહી છે. ઉદ્યોગના કેટલાક પ્રતિનિધિઓનું કહેવું છે કે હોલમાર્કિંગ એક નિયમનકારી પ્રક્રિયા હોવાથી તેનો ખર્ચ ઉદ્યોગ અને નાના વેપારીઓ માટે વધે નહીં તે માટે સરકાર તરફથી કોઈ પ્રકારની સબસિડી અથવા રાહત આપવામાં આવે.ખાસ કરીને નાના જ્વેલર્સ અને હળવા વજનના દાગીનાનું વેચાણ કરતા વેપારીઓ માટે પ્રતિ આર્ટિકલ વધારાનો ચાર્જ વ્યવસાયિક ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે.GJCએ પણ નવી ફી અંગે BIS પાસે સમીક્ષા કરવાની માગ કરી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.

હોલમાર્કિંગ ગ્રાહકો માટે સોનાની શુદ્ધતા અંગે મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા વ્યવસ્થા છે. BISની માહિતી અનુસાર હોલમાર્કિંગ ચાર્જ આર્ટિકલ દીઠ લાગુ થાય છે, તેના વજન પ્રમાણે નહીં.ગ્રાહકો માટે હોલમાર્કવાળી જ્વેલરી ખરીદતી વખતે બિલ લેવું અને હોલમાર્કની વિગતો ચકાસવી મહત્વપૂર્ણ છે. BIS ગ્રાહકોને HUIDની વિગતો ચકાસવા માટે BIS Care Appમાં ઉપલબ્ધ Verify HUID સુવિધાનો ઉપયોગ કરવાની માહિતી પણ આપે છે.આથી હોલમાર્કિંગ ચાર્જમાં વધારો થયો હોવા છતાં હોલમાર્કિંગનું મૂળ મહત્વ ગ્રાહકને સોનાની શુદ્ધતા અંગે વિશ્વસનીય માહિતી પૂરી પાડવામાં છે.

-> નવી ફી ક્યારેથી લાગુ થઈ? : BIS (Hallmarking) Amendment Regulations, 2026 હેઠળ નવી ફી વ્યવસ્થા જાહેર કરવામાં આવી છે. આ સુધારો 14 સપ્ટેમ્બર 2026થી અમલમાં આવ્યો છે.નવી વ્યવસ્થા મુજબ સોનાના આર્ટિકલ માટે ₹75 પ્રતિ આર્ટિકલ અને ન્યૂનતમ ₹200 પ્રતિ કન્સાઇનમેન્ટનો દર છે. ચાંદી માટે ₹35 પ્રતિ આર્ટિકલ અને ન્યૂનતમ ₹150 પ્રતિ કન્સાઇનમેન્ટનો દર યથાવત છે. લાગુ પડતા ટેક્સ અલગથી વસૂલ થઈ શકે છે.

સોનાની જ્વેલરી ખરીદતી વખતે ગ્રાહકોએ માત્ર સોનાના ભાવ પર જ નહીં પરંતુ વજન, શુદ્ધતા, મેકિંગ ચાર્જ, વેસ્ટેજ, GST અને અન્ય ચાર્જ અંગે પણ બિલમાં સ્પષ્ટ માહિતી તપાસવી જોઈએ.હોલમાર્કિંગ ચાર્જ ગ્રાહક પાસેથી કેવી રીતે વસૂલવામાં આવે છે તે પણ બિલમાં તપાસી શકાય છે. એક જ પ્રકારના દાગીનાની ખરીદીમાં અલગ-અલગ જ્વેલર્સ દ્વારા વસૂલવામાં આવતા મેકિંગ ચાર્જ અને અન્ય ખર્ચની સરખામણી કરવી પણ ગ્રાહક માટે ઉપયોગી બની શકે છે.

-> ઉદ્યોગ અને સરકાર વચ્ચે ચર્ચા શક્ય : હોલમાર્કિંગ ફીમાં વધારો થયા બાદ હવે જ્વેલરી ઉદ્યોગ અને BIS વચ્ચે ચર્ચાની શક્યતા છે. ઉદ્યોગ સંગઠનો દ્વારા ફી માળખાની સમીક્ષા અને નાના વેપારીઓ માટે રાહતની માગ કરવામાં આવી છે.સરકાર અથવા BIS તરફથી આ માગ અંગે કોઈ વધુ નિર્ણય અથવા સુધારો કરવામાં આવે તો આગામી દિવસોમાં તેની અસર સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.

હાલની સ્થિતિમાં સોનાના હોલમાર્કિંગનો ચાર્જ ₹45થી વધીને ₹75 પ્રતિ આર્ટિકલ થઈ ગયો છે, જ્યારે ચાંદીનો ચાર્જ ₹35 પ્રતિ આર્ટિકલ યથાવત છે. સોનાની ફીમાં ₹30નો વધારો ટકાવારી પ્રમાણે 66.7 ટકા થાય છે.તહેવારો અને લગ્નસરાની ખરીદીની સિઝન પહેલાં થયેલા આ ફેરફારને કારણે જ્વેલરી વેપારીઓના ખર્ચમાં વધારો થવાની શક્યતા છે. હવે ઉદ્યોગની સબસિડી અથવા ફી સમીક્ષાની માગ અંગે સરકાર અને BIS શું નિર્ણય લે છે તેના પર જ્વેલર્સ અને ગ્રાહકોની નજર રહેશે.