BRICS : ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ 7 વર્ષ પછી ભારત પહોંચ્યા: ગલવાન અથડામણ બાદ પ્રથમ મુલાકાત, BRICSમાં સામેલ થશે; સાંજે મોદી સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક Momentous Breakthrough

ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ 7 વર્ષ પછી ભારત પહોંચ્યા: ગલવાન અથડામણ બાદ પ્રથમ મુલાકાત, BRICSમાં સામેલ થશે; સાંજે મોદી સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક

નવી દિલ્હી BRICS : ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ લગભગ 7 વર્ષ બાદ ભારત પહોંચ્યા છે. ગલવાન અથડામણ બાદ શી જિનપિંગની આ પ્રથમ ભારત મુલાકાત છે. તેમની મુલાકાતને ભારત-ચીન સંબંધોની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. શી જિનપિંગ ભારતની રાજધાની નવી દિલ્હીમાં યોજાઈ રહેલી BRICS સમિટમાં ભાગ લેશે. આ દરમિયાન સાંજે તેમની ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાવાની છે.

શી જિનપિંગના ભારત આગમન સાથે બંને દેશોના સંબંધોને લઈને નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ખાસ કરીને ગલવાન અથડામણ બાદ ભારત અને ચીન વચ્ચે ઊભા થયેલા તણાવના સંદર્ભમાં આ મુલાકાતને મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવી રહી છે. બંને દેશો વચ્ચે સરહદ પર શાંતિ અને સ્થિરતા જાળવવાના પ્રયાસો ઉપરાંત દ્વિપક્ષીય સંબંધોના અન્ય મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.

-> 7 વર્ષ બાદ ચીનના રાષ્ટ્રપતિની ભારત મુલાકાત : શી જિનપિંગ લાંબા સમય બાદ ભારત આવ્યા છે. તેમની અગાઉની ભારત મુલાકાત અને વર્તમાન મુલાકાત વચ્ચેનો સમયગાળો ખાસ્સો લાંબો રહ્યો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન ભારત અને ચીનના સંબંધોમાં અનેક ઉતાર-ચઢાવ આવ્યા છે.ખાસ કરીને ગલવાન વિસ્તારમાં થયેલી અથડામણ બાદ બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ વધ્યો હતો. સરહદ પર સૈન્યની તૈનાતી અને બંને દેશો વચ્ચેના મતભેદો વૈશ્વિક સ્તરે પણ ચર્ચાનો વિષય બન્યા હતા.આવી સ્થિતિમાં શી જિનપિંગનું ભારત આગમન રાજદ્વારી દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ ઘટના બની છે.

શી જિનપિંગની આ મુલાકાતનું સૌથી મહત્વનું પાસું એ છે કે ગલવાન અથડામણ બાદ તેઓ પ્રથમ વખત ભારત આવ્યા છે. ગલવાન ઘટના બાદ બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસનું વાતાવરણ પડકારજનક બન્યું હતું.ત્યારબાદ બંને દેશો વચ્ચે વિવિધ સ્તરે રાજદ્વારી અને સૈન્ય સ્તરની બેઠકો યોજાઈ હતી. સરહદી વિસ્તારોમાં તણાવ ઘટાડવા માટે પણ પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા.હવે શી જિનપિંગની ભારત મુલાકાતને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં આગળના તબક્કા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. જોકે, મુલાકાત દરમિયાન કયા ચોક્કસ મુદ્દાઓ પર સહમતિ બને છે તે અંગે હાલ કોઈ અંતિમ વિગતો સામે આવી નથી.

-> BRICS સમિટમાં લેશે ભાગ : ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ નવી દિલ્હીમાં યોજાઈ રહેલી BRICS સમિટમાં ભાગ લેશે. BRICS વિશ્વના મહત્વપૂર્ણ ઉભરતા અર્થતંત્રોનું મંચ છે અને ભારત તથા ચીન બંને તેના મહત્વપૂર્ણ સભ્ય દેશો છે.BRICS મંચ પર વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા, વેપાર, વિકાસ, આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ અને વૈશ્વિક શાસન વ્યવસ્થા જેવા વિવિધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થતી હોય છે. શી જિનપિંગની હાજરીને કારણે આ સમિટનું મહત્વ વધુ વધી ગયું છે.ભારત માટે પણ BRICS સમિટ વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની પ્રાથમિકતાઓ અને નીતિઓ રજૂ કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ મંચ છે.

શી જિનપિંગના ભારત આગમન બાદ સૌથી વધુ નજર વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથેની તેમની દ્વિપક્ષીય બેઠક પર રહેશે. સાંજે બંને નેતાઓ વચ્ચે બેઠક યોજાવાની છે.આ બેઠક દરમિયાન ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધો સાથે જોડાયેલા મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની સંભાવના છે. સરહદ પરની સ્થિતિ, દ્વિપક્ષીય વેપાર, આર્થિક સંબંધો અને બંને દેશો વચ્ચેના સંપર્ક જેવા મુદ્દાઓ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહી શકે છે.બંને નેતાઓ વચ્ચે સીધી વાતચીત લાંબા સમય બાદ થતી હોવાથી તેના રાજદ્વારી સંકેતોને પણ મહત્વ આપવામાં આવશે.

-> ભારત-ચીન સંબંધોમાં નવો વળાંક? : શી જિનપિંગની મુલાકાતથી ભારત અને ચીનના સંબંધોમાં નવો વળાંક આવે છે કે નહીં તે હવે મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન છે. બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો માત્ર સરહદી મુદ્દાઓ સુધી મર્યાદિત નથી. બંને દેશો મોટી વસ્તી અને વિશાળ અર્થવ્યવસ્થા ધરાવે છે.વેપાર અને આર્થિક ક્ષેત્રમાં બંને દેશો વચ્ચે મોટા પ્રમાણમાં વ્યવહાર થાય છે. જોકે, ભારત પોતાની આર્થિક અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા હિતોને પણ મહત્વ આપે છે.આ સ્થિતિમાં બંને દેશો વચ્ચે સંવાદ ચાલુ રહે તે ભારત અને ચીન બંને માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં સરહદનો મુદ્દો સૌથી સંવેદનશીલ વિષયોમાંનો એક રહ્યો છે. ગલવાન અથડામણ બાદ આ મુદ્દો વધુ ગંભીર બન્યો હતો.હવે શી જિનપિંગ અને નરેન્દ્ર મોદી વચ્ચેની બેઠકમાં સરહદી વિસ્તારમાં શાંતિ અને સ્થિરતા અંગે કોઈ ચર્ચા થાય છે કે નહીં તેના પર નજર રહેશે.ભારત સતત સરહદ પર શાંતિ જાળવવાની સાથે પોતાના સુરક્ષા હિતોને પ્રાથમિકતા આપતું રહ્યું છે. ચીન સાથેના સંબંધોમાં પણ ભારતનો અભિગમ સ્પષ્ટ રહ્યો છે કે સરહદ પર શાંતિ અને સ્થિરતા દ્વિપક્ષીય સંબંધોના વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

-> વૈશ્વિક રાજકારણમાં પણ મહત્વ : શી જિનપિંગની ભારત મુલાકાત માત્ર દ્વિપક્ષીય સંબંધો પૂરતી મર્યાદિત નથી. હાલમાં વિશ્વમાં અનેક ભૂરાજકીય પરિવર્તનો થઈ રહ્યા છે. અમેરિકા, રશિયા, ચીન અને ભારત જેવી મોટી શક્તિઓ વચ્ચેના સંબંધો વૈશ્વિક રાજકારણને અસર કરી રહ્યા છે.આવી સ્થિતિમાં ભારત અને ચીનના નેતાઓની મુલાકાતને વૈશ્વિક સ્તરે પણ ધ્યાનથી જોવામાં આવી રહી છે. ખાસ કરીને BRICSના વિસ્તરણ અને વૈશ્વિક દક્ષિણની ભૂમિકા જેવા મુદ્દાઓમાં બંને દેશો વચ્ચે સહયોગની સંભાવનાઓ પણ મહત્વ ધરાવે છે.

ભારત અને ચીન વચ્ચેના વેપાર સંબંધો પણ આ મુલાકાત દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. બંને દેશો વચ્ચે વેપારનું પ્રમાણ મોટું છે, પરંતુ વેપાર સંતુલન અને આયાત-નિકાસ સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ રહ્યા છે.જો બંને દેશો વચ્ચે સંબંધોમાં સુધારો થાય તો વેપાર અને આર્થિક ક્ષેત્રમાં પણ નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે. જોકે, કોઈપણ મોટા આર્થિક નિર્ણય અંગે સત્તાવાર જાહેરાત થાય ત્યાર બાદ જ તેની સ્પષ્ટતા થશે.

-> હવે દુનિયાની નજર મોદી-શી બેઠક પર : ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના 7 વર્ષ બાદ ભારત આગમનથી નવી દિલ્હીમાં રાજદ્વારી ગતિવિધિઓ વધી છે. BRICS સમિટમાં તેમની હાજરી અને ત્યારબાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથેની દ્વિપક્ષીય બેઠકને સૌથી વધુ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે.ગલવાન અથડામણ બાદની પ્રથમ ભારત મુલાકાત હોવાને કારણે બંને દેશોના સંબંધોમાં આ મુલાકાત એક મહત્વપૂર્ણ ક્ષણ બની શકે છે. હવે સૌની નજર એ વાત પર રહેશે કે મોદી અને શી જિનપિંગ વચ્ચેની ચર્ચામાં કયા મુદ્દાઓ ઉઠે છે અને બંને નેતાઓ તરફથી સંબંધોના ભવિષ્ય અંગે કેવા સંકેતો મળે છે.આ મુલાકાત બાદ ભારત-ચીન સંબંધોમાં ખરેખર નવી શરૂઆત થાય છે કે નહીં, તે આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે. હાલ માટે શી જિનપિંગનું ભારત આગમન અને મોદી સાથેની સંભવિત મહત્વપૂર્ણ બેઠક વૈશ્વિક રાજદ્વારીના કેન્દ્રમાં છે.