સંસદમાં રાઘવ ચઢ્ઢાનો ‘કટ મની’ મુદ્દે મોટો ખુલાસો, ડોક્ટર-ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટર વચ્ચેની કમિશન પ્રથાનો ઉઠાવ્યો સવાલ

રાજ્યસભાના સાંસદ રાઘવ ચઢ્ઢાએ સંસદમાં આરોગ્ય ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા એક ગંભીર મુદ્દાને લઈને સરકાર અને દેશનું ધ્યાન દોર્યું છે. તેમણે ડોક્ટરો અને ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટરો વચ્ચે ચાલતી કથિત ‘રેફરલ કમિશન’ અથવા ‘કટ મની’ પ્રથાનો મુદ્દો ઉઠાવી દર્દીઓના હિતમાં કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, કેટલાક ડોક્ટરો દર્દીઓને સારવારની જરૂરિયાતને બદલે કમિશન મેળવવાના હેતુથી ચોક્કસ ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટર પર ટેસ્ટ કરાવવા મોકલે છે, જેના કારણે દર્દીઓ પર વધારાનો આર્થિક બોજ પડે છે.

શું છે ‘રેફરલ કમિશન’નો ખેલ?

સંસદમાં પોતાના સંબોધન દરમિયાન રાઘવ ચઢ્ઢાએ જણાવ્યું કે કેટલાક ડોક્ટરો અને ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટરો વચ્ચે અનૌપચારિક રીતે કમિશનની વ્યવસ્થા કાર્યરત છે. જ્યારે કોઈ ડોક્ટર દર્દીને ચોક્કસ લેબ અથવા ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટર પર ટેસ્ટ કરાવવા મોકલે છે ત્યારે તેના બદલામાં તેમને કમિશન આપવામાં આવે છે. તેમણે દાવો કર્યો કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં આ કમિશનની રકમ હજારો રૂપિયામાં હોય છે અને સમગ્ર દેશમાં તેના માટે અલગ પ્રકારનું ઇન્સેન્ટિવ નેટવર્ક પણ કાર્યરત હોવાનું કહેવાય છે.

કમિશનને ‘માર્કેટિંગ એક્સપેન્સ’ તરીકે દર્શાવાય છે

રાઘવ ચઢ્ઢાએ જણાવ્યું કે મેડિકલ ક્ષેત્રમાં આને ઘણીવાર ‘ડોક્ટર રેફરલ કમિશન’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જ્યારે ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટરો પોતાના હિસાબોમાં તેને ‘માર્કેટિંગ એક્સપેન્સ’ તરીકે દર્શાવે છે. સામાન્ય રીતે ટેસ્ટના કુલ ખર્ચના આધારે કમિશનની ટકાવારી નક્કી કરવામાં આવે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં ડોક્ટરોને વિદેશ પ્રવાસ, મોંઘી ભેટો અથવા અન્ય સુવિધાઓ આપવાના આરોપો પણ અગાઉ સામે આવી ચૂક્યા છે.

નિયમો હોવા છતાં કેમ ચાલુ છે પ્રથા?

સાંસદે યાદ અપાવ્યું કે મેડિકલ કાઉન્સિલ ઓફ ઇન્ડિયાના 2002ના કોડ ઓફ એથિક્સ હેઠળ આવી કમિશન પ્રથા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ નેશનલ મેડિકલ કમિશન દ્વારા 2023માં લાગુ કરાયેલા ‘રજિસ્ટર્ડ મેડિકલ પ્રેક્ટિશનર રેગ્યુલેશન’માં પણ ડોક્ટરોને રેફરલ કમિશન લેવું કે આપવું ગેરકાયદેસર ગણાવવામાં આવ્યું છે. આવા કિસ્સાઓમાં એકથી ત્રણ મહિના સુધી સસ્પેન્શન સહિતની કાર્યવાહી થઈ શકે છે, જ્યારે ગંભીર ઉલ્લંઘન સામે અન્ય કાનૂની પગલાં પણ લેવામાં આવી શકે છે.

દર્દીઓના ખિસ્સા પર પડે છે સીધી અસર

રાઘવ ચઢ્ઢાએ જણાવ્યું કે આ કમિશનનો ખર્ચ ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટરો પોતે ઉઠાવતા નથી. તેના બદલે આ ખર્ચ દર્દીઓના ટેસ્ટના બિલમાં જ ઉમેરી દેવામાં આવે છે. પરિણામે દર્દીઓને જરૂરી કરતાં વધુ રકમ ચૂકવવી પડે છે. તેમણે એવો પણ ઉલ્લેખ કર્યો કે વિવિધ અભ્યાસોમાં આવા કમિશનના કારણે દર્દીઓના કુલ મેડિકલ ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થતો હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ સ્થિતિ સામાન્ય અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારો માટે વધુ મુશ્કેલી ઉભી કરે છે.

તમામ ડોક્ટરો સામે નહીં, ગેરરીતિ સામે વિરોધ

સાંસદે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમનો વિરોધ સમગ્ર ડોક્ટર સમાજ સામે નથી. તેમણે જણાવ્યું કે દેશના મોટા ભાગના ડોક્ટરો નિષ્ઠા અને ઈમાનદારીથી દર્દીઓની સેવા કરે છે. પરંતુ થોડા લોકોના કારણે સમગ્ર વ્યવસાયની છબી ખરાબ થાય છે. તેમના મતે કમિશન આધારિત રેફરલ સિસ્ટમના કારણે કેટલીક વખત બિનજરૂરી મેડિકલ ટેસ્ટ પણ લખવામાં આવે છે, જે દર્દીઓ માટે સમય અને પૈસાનો વ્યર્થ ખર્ચ સાબિત થાય છે.

ટિયર-2 અને ટિયર-3 શહેરોમાં વધુ ચિંતા

રાઘવ ચઢ્ઢાએ ખાસ કરીને ટિયર-2 અને ટિયર-3 શહેરોમાં આ પ્રકારની પ્રથા વધુ જોવા મળતી હોવાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો. નાના શહેરોમાં દર્દીઓ પાસે વિકલ્પોની અછત અને માહિતીનો અભાવ હોવાના કારણે તેઓ ડોક્ટરની સલાહ પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર રહે છે. આવી સ્થિતિમાં જો કમિશન આધારિત રેફરલ ચાલતું હોય તો દર્દીઓને તેની જાણ પણ થતી નથી અને તેઓ વધારાનો ખર્ચ સહન કરવા મજબૂર બને છે.

દર્દીઓ માટે મહત્વની સલાહ

સાંસદે દર્દીઓને પણ સાવચેત રહેવાની સલાહ આપી. તેમણે કહ્યું કે જો કોઈ ડોક્ટર માત્ર એક જ ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટર પરથી ટેસ્ટ કરાવવાનો આગ્રહ રાખે તો દર્દીએ તેનું કારણ પૂછવું જોઈએ. જો અન્ય માન્યતા પ્રાપ્ત લેબમાંથી ટેસ્ટ કરાવતા ડોક્ટર અસહજતા દર્શાવે અથવા નારાજ થાય તો તેને ગંભીરતાથી લેવું જોઈએ. ઉપરાંત, જો ડોક્ટરના ક્લિનિકમાં કોઈ ચોક્કસ ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટરનું પ્રચાર સામગ્રી અથવા માર્કેટિંગ પ્રતિનિધિ સતત હાજર જોવા મળે તો પણ દર્દીઓએ સાવચેતી રાખવી જોઈએ.

પારદર્શિતા અને કડક અમલની જરૂર

સંસદમાં આ મુદ્દો ઉઠ્યા બાદ આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા અને નૈતિકતા અંગે ફરી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે દર્દીઓનો વિશ્વાસ જાળવવા માટે મેડિકલ વ્યવસાયમાં નૈતિક ધોરણોનું કડક પાલન જરૂરી છે. જો કમિશન આધારિત રેફરલ જેવી ગેરરીતિઓ સામે અસરકારક કાર્યવાહી કરવામાં આવે તો દર્દીઓને અનાવશ્યક આર્થિક બોજમાંથી રાહત મળશે અને આરોગ્ય સેવાઓ પ્રત્યે લોકોનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બનશે. હવે સરકાર અને સંબંધિત નિયામક સંસ્થાઓ આ મુદ્દે શું પગલાં ભરે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.

 

• Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAGRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276