કાર્ગિલ વિજય દિવસ: શૌર્ય, બલિદાન અને રાષ્ટ્રગૌરવનો દિવસ

નવી દિલ્હી: દર વર્ષે 26 જુલાઈના રોજ સમગ્ર ભારત કાર્ગિલ વિજય દિવસ (Kargil Vijay Diwas) તરીકે ઉજવે છે. વર્ષ 1999માં કાર્ગિલ યુદ્ધમાં ભારતે પાકિસ્તાની ઘૂસણખોરોને પરાસ્ત કરીને મેળવેલી ઐતિહાસિક જીતની યાદમાં આ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ માત્ર સૈન્ય વિજયનો ઉત્સવ નથી, પરંતુ ભારતની અખંડિતતા અને સરહદોની રક્ષા માટે પોતાના પ્રાણોની આહુતિ આપનાર 527 વીર શહીદોને નમન કરવાનો દિવસ છે.

કાર્ગિલ યુદ્ધે સમગ્ર વિશ્વને બતાવી દીધું હતું કે ભારતીય સેનાના જવાનો માટે દેશ સર્વોપરી છે. હજારો ફૂટની ઊંચાઈ, માઈનસ તાપમાન, ઓક્સિજનની અછત અને દુશ્મનની ગોળીઓ વચ્ચે પણ ભારતીય જવાનોએ અડગ હિંમત અને અપ્રતિમ બહાદુરીનું પ્રદર્શન કર્યું હતું.

કાર્ગિલ યુદ્ધ કેવી રીતે શરૂ થયું?

1999ની શરૂઆતમાં પાકિસ્તાની સૈનિકો અને તેમની સાથે જોડાયેલા ઘૂસણખોરોએ ગુપ્ત રીતે કાર્ગિલ, દ્રાસ, બટાલિક, કાકસર અને ટોલોલિંગ જેવા વિસ્તારોની અનેક વ્યૂહાત્મક પહાડીઓ પર કબજો જમાવ્યો હતો.

શિયાળાની ઋતુ દરમિયાન ભારે બરફવર્ષાને કારણે કેટલાક ઊંચા વિસ્તારો તાત્કાલિક ખાલી કરવામાં આવતા હતા. પાકિસ્તાને આ તકનો લાભ ઉઠાવ્યો અને ભારતીય સરહદમાં ઘૂસણખોરી કરી.

સ્થાનિક ભરવાડ તાશી નામગ્યાલ દ્વારા શંકાસ્પદ હલચલની જાણ કરવામાં આવતા ભારતીય સેનાએ તપાસ શરૂ કરી અને ઘૂસણખોરીનો પર્દાફાશ થયો.

‘ઓપરેશન વિજય’ની શરૂઆત

ઘૂસણખોરી સામે કાર્યવાહી કરવા માટે ભારત સરકારે ‘ઓપરેશન વિજય’ શરૂ કર્યું.

ભારતીય થલસેના, વાયુસેના અને તોપખાના દળોએ સંયુક્ત રીતે અભિયાન હાથ ધર્યું.

ભારતીય વાયુસેનાએ ‘ઓપરેશન સફેદ સાગર’ શરૂ કરીને પહાડીઓ પર બેઠેલા ઘૂસણખોરો સામે હવાઈ હુમલા કર્યા.

બે મહિનાથી વધુ સમય સુધી ચાલેલા યુદ્ધ બાદ 26 જુલાઈ, 1999ના રોજ ભારતે તમામ મુખ્ય ચોકીઓ પર ફરી કબજો મેળવી લીધો અને વિજયની જાહેરાત કરવામાં આવી.

કેટલા જવાનો શહીદ થયા?

કાર્ગિલ યુદ્ધ દરમિયાન:

• 527 ભારતીય જવાનો શહીદ થયા
• 1,300થી વધુ જવાનો ઘાયલ થયા
• અનેક અધિકારીઓએ મોરચાની આગળ રહીને નેતૃત્વ કર્યું

ભારતીય સેનાના આ બલિદાનને દેશ ક્યારેય ભૂલી શકશે નહીં.

કાર્ગિલના અમર શહીદો

1. કેપ્ટન વિક્રમ બાત્રા (PVC)

રેજિમેન્ટ: 13 JAK Rifles

કેપ્ટન વિક્રમ બાત્રા કાર્ગિલ યુદ્ધના સૌથી લોકપ્રિય હીરો બન્યા.

પોઇન્ટ 5140 પર કબજો મેળવ્યા બાદ તેમણે વાયરલેસ પર કહ્યું હતું:

“યે દિલ માંગે મોર.”

આ શબ્દો આજે પણ ભારતીય સેનાની બહાદુરીનું પ્રતિક છે.

ત્યારબાદ પોઇન્ટ 4875 પર પોતાના સાથી અધિકારીને બચાવતા તેઓ શહીદ થયા.

તેમને મરણોત્તર પરમવીર ચક્ર એનાયત કરવામાં આવ્યો.

2. લેફ્ટનન્ટ મનોજ કુમાર પાંડે (PVC)

રેજિમેન્ટ: 1/11 ગોરખા રાઇફલ્સ

મનોજ પાંડે બાળપણથી જ સેનામાં જોડાવાનું સ્વપ્ન જોતા હતા.

કાર્ગિલ યુદ્ધ દરમિયાન અનેક દુશ્મન બંકરો પર કબજો મેળવવામાં તેમણે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી.

ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છતાં અંતિમ શ્વાસ સુધી લડતા રહ્યા.

તેમને મરણોત્તર પરમવીર ચક્રથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા.

3. કેપ્ટન અનુજ નાયર (MVC)

17 જાટ રેજિમેન્ટના કેપ્ટન અનુજ નાયરે દુશ્મનના અનેક બંકરોનો નાશ કર્યો.

તેઓ ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છતાં હુમલો ચાલુ રાખ્યો અને અંતે દેશ માટે શહીદ થયા.

તેમને મહાવીર ચક્ર એનાયત કરવામાં આવ્યો.

4. મેજર રાજેશ અધિકારી (MVC)

18 ગ્રેનેડિયર્સના મેજર રાજેશ અધિકારીએ ટોલોલિંગ વિસ્તારમાં અસાધારણ નેતૃત્વ કર્યું.

ગંભીર ઈજાઓ છતાં તેઓ પોતાની ટુકડીનું નેતૃત્વ કરતા રહ્યા.

તેમને મરણોત્તર મહાવીર ચક્ર આપવામાં આવ્યો.

5. ગ્રેનેડિયર યોગેન્દ્ર સિંહ યાદવ (PVC)

તેઓ કાર્ગિલ યુદ્ધના સૌથી યુવા પરમવીર ચક્ર વિજેતા બન્યા.

ટાઈગર હિલ પર ચડાઈ દરમિયાન અનેક ગોળીઓ વાગવા છતાં તેમણે દોરડું બાંધી પોતાના સાથીઓને ઉપર પહોંચાડ્યા.

ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છતાં જીવતા બચ્યા.

6. રાઇફલમેન સંજય કુમાર (PVC)

કાર્ગિલ દરમિયાન તેમણે એકલા હાથે દુશ્મનની મશીનગન પોસ્ટ પર હુમલો કર્યો.

ગોળી વાગવા છતાં તેમણે દુશ્મનની ગન કબજે કરીને જવાનોનો માર્ગ સરળ બનાવ્યો.

તેમને જીવતા પરમવીર ચક્ર એનાયત કરવામાં આવ્યો.

કારગિલ યુદ્ધમાં શહીદ થયેલા ગુજરાતના ૧૨ વીર જવાનો

કારગિલમાં મા ભારતીની રક્ષા કરતા શહીદી વહોરનારા ૫૨૭ જવાનોમાં ગુજરાતની ધરતીના ૧૨ વીર સપૂતો પણ સામેલ હતા:

#	શહીદ જવાનનું નામ	વતન / જિલ્લો	વિગત
1	રમેશભાઈ જોગલ	મેવાસા (જામનગર)	માત્ર ૧૯ વર્ષની વયે શહીદી વહોરી
2	અશોકસિંહ જાડેજા	મેમાણા (જામનગર)	સરહદ પર વીરતાપૂર્વક લડ્યા
3	મહિપતસિંહ જાડેજા	નગડિયા (જામનગર)	અંતિમ શ્વાસ સુધી લડત આપી
4	છગનભાઈ બારીઆ	નાકડી (દાહોદ)	દેશ માટે સર્વોચ્ચ બલિદાન
5	ભાલાભાઈ બારીઆ	ખટકપુર (પંચમહાલ)	અજોડ શૌર્ય દાખવ્યું
6	દિલીપસિંહ ચૌહાણ	ટીકર (સુરેન્દ્રનગર)	માતૃભૂમિ કાજે પ્રાણ અર્પ્યા
7	હરેન્દ્રગીરી ગોસ્વામી	કોઈલાણા (જૂનાગઢ)	દેશ માટે શહીદ થયા
8	મુકેશભાઈ રાઠોડ	શાહપુર (જૂનાગઢ)	અપ્રતિમ સાહસનું પ્રતીક
9	શૈલેષભાઈ નીનામા	કંથારિયા (સાબરકાંઠા)	સરહદ પર વીરગતિ પામ્યા
10	કાંતીભાઈ કોટવાલ	કિશનગઢ (સાબરકાંઠા)	મા ભારતી માટે કુરબાન થયા
11	રૂમાલભાઈ રજાત	ઘેટીઆંબા (મહિસાગર)	શૌર્યગાથા અમર કરી
12	દિનેશભાઈ વાઘેલા	નિરમાલી (ખેડા)	દેશ માટે પ્રાણ ન્યોછાવર કર્યા

ટાઈગર હિલનું યુદ્ધ

કાર્ગિલ યુદ્ધનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ યુદ્ધ ટાઈગર હિલ માટે થયું હતું.

લગભગ સીધી ઊભી પહાડી પર ભારતીય જવાનોને રાત્રિના અંધકારમાં ચડવું પડ્યું.

ભારે ગોળીબાર છતાં ભારતીય સેનાએ ટાઈગર હિલ પર ફરી તિરંગો ફરકાવ્યો.

આ ઘટના સમગ્ર ભારત માટે ગૌરવની ક્ષણ બની.

ટોલોલિંગની જીત

ટોલોલિંગ પર કબજો મેળવવો પણ અત્યંત મુશ્કેલ હતો.

ઘણા જવાનો શહીદ થયા છતાં ભારતીય સેનાએ અંતે આ ચોકી પર કબજો મેળવી લીધો.

આ જીત બાદ યુદ્ધનું ચિત્ર બદલાવા લાગ્યું.

બોફોર્સ તોપનું યોગદાન

કાર્ગિલ યુદ્ધ દરમિયાન 155 મીમી બોફોર્સ હોવિટ્ઝર તોપો ભારતીય સેનાની સૌથી મોટી તાકાત સાબિત થઈ.

પર્વતો પર દુશ્મનના બંકરોને નિશાન બનાવીને બોફોર્સે ભારતીય સેનાને આગળ વધવામાં મહત્વપૂર્ણ મદદ કરી.

ભારતીય વાયુસેનાની ભૂમિકા

ભારતીય વાયુસેનાએ ‘ઓપરેશન સફેદ સાગર’ હેઠળ:

• મિરાજ-2000 વિમાનોનો ઉપયોગ કર્યો.
• દુશ્મનના બંકરો પર ચોક્કસ હુમલા કર્યા.
• સેનાને હવાઈ મદદ પૂરી પાડી.

આ અભિયાન કાર્ગિલ યુદ્ધમાં નિર્ણાયક સાબિત થયું.

દેશભરમાં આજે કેવી રીતે ઉજવાય છે કાર્ગિલ વિજય દિવસ?

દર વર્ષે 26 જુલાઈએ:

• દ્રાસ વોર મેમોરિયલ ખાતે શહીદોને શ્રદ્ધાંજલિ અપાય છે.
• ત્રણેય સેનાના વડાઓ હાજરી આપે છે.
• શહીદોના પરિવારજનોનું સન્માન થાય છે.
• શાળાઓમાં દેશભક્તિના કાર્યક્રમો યોજાય છે.
• NCC કેડેટ્સ દ્વારા પરેડ યોજાય છે.
• તિરંગા યાત્રા કાઢવામાં આવે છે.
• વિવિધ શહેરોમાં રક્તદાન શિબિરો યોજાય છે.

કાર્ગિલ યુદ્ધમાંથી ભારતે શું શીખ્યું?

કાર્ગિલ યુદ્ધ પછી ભારતે:

• સરહદી સુરક્ષા મજબૂત બનાવી.
• હાઈ-એલ્ટિટ્યૂડ યુદ્ધ તાલીમમાં વધારો કર્યો.
• આધુનિક હથિયારોની ખરીદી ઝડપી કરી.
• ગુપ્તચર તંત્ર વધુ મજબૂત બનાવ્યું.
• ડ્રોન અને સર્વેલન્સ સિસ્ટમનો વ્યાપ વધાર્યો.

કાર્ગિલના શહીદો દેશ માટે કેમ પ્રેરણા છે?

કાર્ગિલના વીરોએ બતાવ્યું કે દેશ માટે જીવ આપવો માત્ર ફરજ નહીં પરંતુ ગૌરવ છે.

કેપ્ટન વિક્રમ બાત્રાનું “યે દિલ માંગે મોર”, લેફ્ટનન્ટ મનોજ પાંડેનું અદમ્ય સાહસ, કેપ્ટન અનુજ નાયરનું નેતૃત્વ અને અન્ય તમામ જવાનોનું બલિદાન આજે પણ લાખો યુવાનોને ભારતીય સેનામાં જોડાવા પ્રેરણા આપે છે.

નિષ્કર્ષ

કાર્ગિલ વિજય દિવસ માત્ર ઇતિહાસનું એક પાનું નથી, પરંતુ ભારતના ગૌરવ, શૌર્ય અને બલિદાનનું જીવંત પ્રતીક છે. વર્ષ 1999ના કાર્ગિલ યુદ્ધમાં ભારતીય સેનાએ અસાધારણ હિંમત, વ્યૂહરચના અને દેશપ્રેમના બળે વિશ્વને બતાવ્યું કે ભારત પોતાની એક ઇંચ જમીન પણ કોઈને સોંપશે નહીં. આજે, 26 જુલાઈના રોજ સમગ્ર દેશ 527 વીર શહીદોને નમન કરે છે, તેમના પરિવારજનોના ત્યાગને સલામ કરે છે અને સંકલ્પ લે છે કે તેમની શહાદત ક્યારેય વ્યર્થ નહીં જાય.

“શહીદો અમર રહો… જય હિંદ… વંદે માતરમ!”

• Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAGRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276