મિડલ ઈસ્ટમાં વધતો તણાવ: હોર્મુઝ બાદ હવે રેડ સી પણ અસુરક્ષિત, હુમલાઓથી વૈશ્વિક વેપાર ચિંતામાં

મિડલ ઈસ્ટમાં હાલ પરિસ્થિતિ સતત ગંભીર બનતી જઈ રહી છે. Red Sea અને Strait of Hormuzમાં જહાજો પર વધતા હુમલાઓ વૈશ્વિક દરિયાઈ વેપાર માટે મોટો ખતરો ઉભો કરી રહ્યા છે. તાજેતરના બનાવોએ આ વિસ્તારમાં સુરક્ષાને લઈને નવી ચિંતા ઊભી કરી છે.

રેડ સી માં જહાજ પર હુમલો, મોટી દુર્ઘટના ટળી
રવિવારે United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO) મુજબ, યમનના અલ હુદૈદા કિનારાથી લગભગ 54 નોટિકલ માઈલ દૂર એક વેપારી જહાજને 10થી 12 હથિયારબંધ હુમલાખોરોએ ઘેરી લીધું હતું. હુમલાખોરોમાંથી કેટલાક ઓટોમેટિક હથિયારોથી સજ્જ હતા. હુમલાખોરોએ જહાજને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ કેપ્ટને આદેશ માનવાનો ઇનકાર કર્યો. ત્યારબાદ હુમલાખોરોએ જહાજ પર ચઢવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ જહાજમાંથી ફ્લેયર છોડાતા તેઓ પાછા હટી ગયા. સદનસીબે આ ઘટનામાં કોઈ જાનહાની થઈ નથી, પરંતુ રેડ સી વિસ્તારમાં ખતરો વધતો હોવાનો સ્પષ્ટ સંકેત મળ્યો છે.

હુથી બળવાખોરો પર શંકા
આ હુમલાના પાછળ યમનના Houthi movement (હુથી બળવાખોરો)નો હાથ હોવાની શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ઓક્ટોબર 2023થી હુથીઓ આ વિસ્તારમાં વેપારી જહાજોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે, જેના કારણે વૈશ્વિક શિપિંગ પર ગંભીર અસર પડી છે. હુમલાઓને કારણે અનેક શિપિંગ કંપનીઓએ પોતાના જહાજોને આફ્રિકાના કેપ ઓફ ગુડ હોપ માર્ગે વાળ્યા છે, જેના કારણે મુસાફરી 10થી 14 દિવસ લાંબી બની છે અને ખર્ચમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.

હોર્મુઝમાં ઈરાનની કડક ચેતવણી
બીજી તરફ, Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC)એ હોર્મુઝમાં કોઈપણ સૈન્ય ગતિવિધિ સામે કડક ચેતવણી આપી છે. ઈરાનનો દાવો છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર તેનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ છે અને દરેક ગતિવિધિ પર તેની નજર છે. ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે જો કોઈ વિદેશી સૈન્ય જહાજ આ વિસ્તારમાં પ્રવેશ કરવાનો પ્રયાસ કરશે, તો તેને યુદ્ધવિરામનું ઉલ્લંઘન ગણાશે અને કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વધ્યો
આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ એવા સમયે વિકસિત થઈ રહી છે જ્યારે United States અને Iran વચ્ચેની શાંતિ વાટાઘાટો નિષ્ફળ ગઈ છે. બંને દેશો વચ્ચે તણાવ વધી રહ્યો છે અને સમુદ્રમાં લશ્કરી ગતિવિધિઓ તેજ બની રહી છે. અમેરિકાએ હોર્મુઝમાં કાર્યવાહી કરવાની જાહેરાત કરી છે, જેનાથી આ વિસ્તાર વધુ સંવેદનશીલ બની ગયો છે.

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસરની ભીતિ
હાલની પરિસ્થિતિ જોતા પશ્ચિમ એશિયામાં કોઈ પણ સમયે મોટો સંઘર્ષ ઊભો થઈ શકે છે. રેડ સી અને હોર્મુઝ જેવા મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગોમાં અસુરક્ષા વધવાથી માત્ર પ્રાદેશિક જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પણ ગંભીર અસર પડી શકે છે.