હોર્મુઝ બાદ બાબ અલ-મંડેબ પર પણ તણાવ? યમનની ધમકીથી વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ચિંતા, ભારત પર પણ પડી શકે અસર

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે હવે યમન તરફથી પણ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ બાબ અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટને લઈને ધમકીભર્યા નિવેદનો સામે આવ્યા છે. જો આ જળમાર્ગમાં અવરજવર ખોરવાશે તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા, વેપાર અને શિપિંગ પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવી સ્થિતિમાં કાચા તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે.

બાબ અલ-મંડેબ બંધ કરવાની ધમકી
મીડિયા અહેવાલો મુજબ, યમનના અંસારુલ્લાહ (હૂથી) આંદોલન સાથે જોડાયેલા રાજકીય બ્યુરોના સભ્ય મોહમ્મદ અલ-ફરાહે જણાવ્યું છે કે જો યમન પર હુમલાઓ ચાલુ રહેશે તો બાબ અલ-મંડેબ અને હોર્મુઝ બંને જળમાર્ગોમાં અવરજવર રોકવા માટે પગલાં લેવામાં આવી શકે છે. તેમણે દાવો કર્યો કે આવી સ્થિતિ સર્જાય તો કાચા તેલના ભાવમાં ભારે વધારો થઈ શકે છે.

બાબ અલ-મંડેબનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ
બાબ અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટ લાલ સમુદ્રને અદનની ખાડી અને હિંદ મહાસાગર સાથે જોડે છે. આ માર્ગ સ્વેઝ નહેરના દક્ષિણ પ્રવેશદ્વાર તરીકે કાર્ય કરે છે અને વૈશ્વિક દરિયાઈ વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. વિશ્વના કુલ સમુદ્રી વેપાર અને ઊર્જા પરિવહનનો નોંધપાત્ર હિસ્સો આ જળમાર્ગ પરથી પસાર થાય છે.

તેલ બજાર પર શું થઈ શકે અસર?
હોર્મુઝ અને બાબ અલ-મંડેબ જેવા બે મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગોમાં તણાવ વધે તો વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર સીધી અસર પડી શકે છે. તેલ અને ગેસના પુરવઠામાં અવરોધ સર્જાવાની સ્થિતિમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં તેજી જોવા મળી શકે છે. જોકે, તેલના ભાવ 200 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચશે કે નહીં તે અંગે હાલમાં કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ નથી અને તે વિવિધ ભૂરાજકીય પરિબળો પર નિર્ભર રહેશે.

ભારત માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?
ભારત પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો પશ્ચિમ એશિયાના દેશોમાંથી આયાત કરે છે. ઉપરાંત ભારતનો મોટાભાગનો વિદેશી વેપાર દરિયાઈ માર્ગો પર આધારિત છે. યુરોપ, મધ્ય પૂર્વ અને ઉત્તર આફ્રિકા સાથેનો વેપાર સ્વેઝ નહેર અને બાબ અલ-મંડેબ જળમાર્ગ મારફતે થાય છે. આવા માર્ગોમાં કોઈપણ પ્રકારનો અવરોધ ભારતના આયાત-નિકાસ ખર્ચ, શિપિંગ સમય અને સપ્લાય ચેઇન પર અસર કરી શકે છે.

વૈશ્વિક બજારોની નજર તણાવ પર
હોર્મુઝ અને બાબ અલ-મંડેબ જેવા વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગોની સ્થિતિ પર વિશ્વભરના વેપારીઓ, ઊર્જા કંપનીઓ અને સરકારો નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે. હાલ પરિસ્થિતિ સતત બદલાઈ રહી છે અને આગામી દિવસોમાં રાજદ્વારી પ્રયાસો તથા સુરક્ષા સંબંધિત નિર્ણયો બજારોની દિશા નક્કી કરી શકે છે.