Gujarat ગાંધીનગરમાં રાષ્ટ્રીય કક્ષાની ‘ટેક સક્ષમ’ વર્કશોપનો શુભારંભ Skill Power 2026

Gujarat ગાંધીનગરમાં રાષ્ટ્રીય કક્ષાની ‘ટેક સક્ષમ’ વર્કશોપનો શુભારંભ, AI-સાયબર સિક્યોરિટી અને ક્લાઉડ કોમ્પ્યુટિંગ પર ખાસ ભાર

ગાંધીનગર: Gujaratમાં ડિજિટલ ગવર્નન્સને વધુ મજબૂત, પારદર્શક અને નાગરિક કેન્દ્રિત બનાવવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ કરવામાં આવી છે. ગાંધીનગર ખાતે રાજ્યના વિજ્ઞાન અને પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયાના હસ્તે રાષ્ટ્રીય કક્ષાની એક દિવસીય ‘ટેક સક્ષમ’ વર્કશોપનો શુભારંભ કરવામાં આવ્યો હતો. નેશનલ ઇન્ફોર્મેટિક્સ સેન્ટર સર્વિસીસ ઇન્ક. (NICSI) અને નેશનલ ઇન્ફોર્મેટિક્સ સેન્ટર-Gujarat (NIC)ના સંયુક્ત ઉપક્રમે યોજાયેલી આ વર્કશોપમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), સાયબર સિક્યોરિટી અને ક્લાઉડ કોમ્પ્યુટિંગ જેવી આધુનિક ટેકનોલોજી પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

આ વર્કશોપનો મુખ્ય હેતુ સરકારી વિભાગોના અધિકારીઓ અને ટેક્નિકલ નિષ્ણાતોને ઝડપથી બદલાઈ રહેલી ડિજિટલ ટેકનોલોજી અંગે જરૂરી જ્ઞાન અને કુશળતાથી સજ્જ કરવાનો છે. ખાસ કરીને સરકારી સેવાઓને વધુ ઝડપી, સુરક્ષિત, પારદર્શક અને નાગરિકલક્ષી બનાવવા માટે AI સહિતની નવી ટેકનોલોજીનો યોગ્ય ઉપયોગ કેવી રીતે કરી શકાય તે અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું.

-> ડિજિટલ ટેકનોલોજીથી સરકારી કામગીરી વધુ પારદર્શક બનશે : વર્કશોપના શુભારંભ પ્રસંગે મંત્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયાએ ડિજિટલ ટેકનોલોજીના વધતા મહત્વ અંગે પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ડિજિટલ ટેકનોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની મદદથી સરકારની કામગીરી વધુ પારદર્શક અને જવાબદાર બનવી જોઈએ.

તેમણે જણાવ્યું કે આજના સમયમાં ટેકનોલોજી સતત બદલાઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં સરકાર અને સરકારી વિભાગોએ પણ સમયની સાથે ટેકનોલોજી અપગ્રેડ કરવી જરૂરી છે. જો નવી ટેકનોલોજી સમયસર અપનાવવામાં નહીં આવે તો જૂની સિસ્ટમો ભવિષ્યમાં બિનઉપયોગી બની શકે છે.મંત્રી એ Gujaratમાં ડિજિટલ ગવર્નન્સનો પાયો મજબૂત કરવા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે અધિકારીઓને ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં સતત શીખતા રહેવા અને ‘આજીવન વિદ્યાર્થી’ બનીને નવી ટેકનોલોજી તથા તેની કાર્યપદ્ધતિને સમજવાની અપીલ કરી હતી.તેમણે ખાસ કરીને નાગરિકોને સરકારી સેવાઓ સરળતાથી મળી રહે તે માટે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મને વધુ યુઝર-ફ્રેન્ડલી બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

-> ‘આઈ-ખેડૂત’ પોર્ટલનું મંત્રી એ આપ્યું ઉદાહરણ : ડિજિટલ ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી સરકારી યોજનાઓનો લાભ સીધો લાભાર્થી સુધી કેવી રીતે પહોંચાડી શકાય તેનું ઉદાહરણ આપતાં મંત્રી એ ‘આઈ-ખેડૂત’ પોર્ટલની સફળતાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ગત વર્ષે કમોસમી વરસાદ દરમિયાન ખેડૂતો માટે જાહેર કરવામાં આવેલા રાહત પેકેજ અને ટેકાના ભાવે ખરીદી સહિત મળીને આશરે રૂ. 26,500 કરોડની રકમ સીધી ખેડૂતોના ખાતામાં જમા કરવામાં આવી હતી. આ પ્રકારની ડિજિટલ વ્યવસ્થા દ્વારા લાભાર્થી સુધી નાણાકીય સહાય પહોંચાડવામાં પારદર્શિતા વધારી શકાય છે અને વચેટિયાઓની ભૂમિકા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.મંત્રી એ જણાવ્યું કે ટેકનોલોજીનો યોગ્ય ઉપયોગ માત્ર સરકારી પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવતો નથી, પરંતુ તેમાં જવાબદારી અને પારદર્શિતાને પણ મજબૂત કરી શકે છે.

મંત્રી\ એ **Gujarat કોમન એડમિશન સિસ્ટમ (GCAS)**નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે GCASમાં વોઈસ કમાન્ડ જેવી આધુનિક સુવિધાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.ડિજિટલ શિક્ષણ અને પ્રવેશ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે આવા પ્લેટફોર્મ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓને વિવિધ પ્રક્રિયાઓ માટે અલગ-અલગ ઓફિસના ધક્કા ખાવાની જરૂરિયાત ઓછી થાય અને માહિતી તથા સેવાઓ એક જ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પરથી સરળતાથી મળી શકે તે માટે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ મહત્વપૂર્ણ છે.

-> ‘ટેક સક્ષમ’ રાષ્ટ્રીય કક્ષાનો ક્ષમતા વર્ધન કાર્યક્રમ : NICSIના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર \ આલોક તિવારીએ ‘ટેક સક્ષમ’ને રાષ્ટ્રીય કક્ષાનો ક્ષમતા વર્ધન કાર્યક્રમ ગણાવ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સરકારી વિભાગોને ભવિષ્યની ડિજિટલ જરૂરિયાતો માટે તૈયાર કરવા માટે આવા કાર્યક્રમો મહત્વપૂર્ણ છે.વર્કશોપ દરમિયાન સહભાગીઓને AI, સાયબર સિક્યોરિટી અને ક્લાઉડ કોમ્પ્યુટિંગ જેવા મહત્વપૂર્ણ વિષયો અંગે ઊંડાણપૂર્વક માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો સરકારી ક્ષેત્રમાં ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. ડેટા વિશ્લેષણ, પ્રક્રિયાઓનું ઓટોમેશન, નાગરિકોના પ્રશ્નોના ઝડપી જવાબ, માહિતીનું સંચાલન અને વિવિધ સરકારી સેવાઓને વધુ અસરકારક બનાવવા માટે AIનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. જોકે AIનો ઉપયોગ કરતી વખતે ડેટા સુરક્ષા અને જવાબદારીનું પણ ખાસ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.

-> સાયબર સિક્યોરિટી પર પણ વિશેષ ધ્યાન : ડિજિટલ સેવાઓના વિસ્તરણ સાથે સાયબર સુરક્ષા પણ એક મોટો પડકાર બની રહી છે. સરકારી વિભાગો પાસે મોટી માત્રામાં નાગરિકો સાથે જોડાયેલો ડિજિટલ ડેટા હોય છે. આ ડેટાને સુરક્ષિત રાખવા માટે મજબૂત સાયબર સિક્યોરિટી વ્યવસ્થા જરૂરી છે.‘ટેક સક્ષમ’ વર્કશોપમાં સાયબર સિક્યોરિટી અંગે પણ વિશેષ માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું. ઓનલાઈન છેતરપિંડી, ડેટા ચોરી, અનધિકૃત ઍક્સેસ અને અન્ય સાયબર જોખમોથી ડિજિટલ સિસ્ટમને સુરક્ષિત રાખવા માટે આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરી શકાય તે અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

વર્કશોપમાં UIDAIના ડિરેક્ટર રાજેશ ગુપ્તા પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. તેમણે ભારતના ડિજિટલ પરિવર્તન અંગે માહિતી આપી હતી.તમણે જણાવ્યું હતું કે ‘ડિજિટલ ઇન્ડિયા’ કાર્યક્રમને 11 વર્ષ પૂર્ણ થયા છે અને ભારત ડિજિટલ ક્ષેત્રમાં સતત પ્રગતિ કરી રહ્યું છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર ભારત વિશ્વના ડિજિટલ અર્થતંત્રમાં પાંચમા ક્રમે અને AI પર્ફોર્મન્સમાં ચોથા ક્રમે છે.UIDAIની કામગીરી અંગે માહિતી આપતાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે UIDAI દરરોજ આશરે 9 કરોડ આધાર ઓથેન્ટિકેશન ટ્રાન્ઝેક્શન કરે છે. આ આંકડો ભારતમાં ડિજિટલ ઓળખ અને ઓથેન્ટિકેશન વ્યવસ્થાના મોટા પાયે ઉપયોગને દર્શાવે છે.

-> Gujaratની PDS વ્યવસ્થાની પ્રશંસા : Gujarat રાજેશ ગુપ્તાએGujaratની ડિજિટલ પહેલની પણ પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે Gujarat જાહેર વિતરણ પ્રણાલી (PDS)માં ફેસ ઓથેન્ટિકેશન લાગુ કરનારું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું છે.ફેસ ઓથેન્ટિકેશન જેવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને લાભાર્થીની ઓળખ વધુ અસરકારક રીતે ચકાસી શકાય છે. ડિજિટલ ટેકનોલોજીના આવા ઉપયોગથી સરકારી યોજનાઓના લાભમાં પારદર્શિતા વધારવા અને ખોટા લાભાર્થીઓને અટકાવવામાં મદદ મળી શકે છે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે UIDAI ઓનલાઈન છેતરપિંડી અટકાવવા અને ડિજિટલ સુરક્ષા વધારવા માટે LLM મોડલ્સ અને AI જેવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.વર્કશોપમાં ક્લાઉડ કોમ્પ્યુટિંગ પણ મહત્વનો વિષય રહ્યો હતો. સરકારી વિભાગોમાં ડિજિટલ સેવાઓ વધતી જાય તેમ ડેટા સ્ટોરેજ, કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતા અને સિસ્ટમની ઉપલબ્ધતા માટે આધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની જરૂરિયાત રહે છે.ક્લાઉડ ટેકનોલોજી દ્વારા જરૂરીયાત પ્રમાણે કમ્પ્યુટિંગ રિસોર્સનો ઉપયોગ, ડેટા મેનેજમેન્ટ અને ડિજિટલ સેવાઓના વિસ્તરણમાં મદદ મળી શકે છે. જોકે ક્લાઉડ અપનાવતી વખતે ડેટા પ્રાઈવસી, સુરક્ષા અને યોગ્ય ઍક્સેસ કંટ્રોલ જેવા મુદ્દાઓ પણ મહત્વપૂર્ણ રહે છે.

-> સુરક્ષિત અને નાગરિક કેન્દ્રિત ડિજિટલ ગવર્નન્સનું લક્ષ્ય : ‘ટેક સક્ષમ’ વર્કશોપનો વ્યાપ માત્ર ટેકનોલોજીની માહિતી આપવા સુધી મર્યાદિત નથી. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સરકારી વિભાગોમાં કામ કરતા અધિકારીઓ અને ટેક્નિકલ નિષ્ણાતોને એવી કુશળતા આપવાનો છે, જેના આધારે તેઓ ભવિષ્યની ડિજિટલ જરૂરિયાતોનો સામનો કરી શકે.Gujarat પહેલેથી જ ડિજિટલ ગવર્નન્સના ક્ષેત્રમાં વિવિધ પહેલો માટે જાણીતું છે. આવી સ્થિતિમાં AI, સાયબર સિક્યોરિટી અને ક્લાઉડ કોમ્પ્યુટિંગ જેવી ટેકનોલોજીનો યોગ્ય ઉપયોગ રાજ્યની ડિજિટલ સેવાઓને વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે.નાગરિકોને સરકારી સેવા મેળવવા માટે ઓછામાં ઓછો સમય અને પ્રયત્ન કરવો પડે, ઓનલાઈન પ્રક્રિયાઓ સરળ બને અને સરકારી કામગીરીમાં પારદર્શિતા વધે તે માટે ટેકનોલોજી મહત્વપૂર્ણ સાધન બની શકે છે.

આ વર્કશોપમાં Gujarat NICના સ્ટેટ ઇન્ફોર્મેટિક્સ ઓફિસર પ્રમોદ કુમાર સિંઘ, એડિશનલ સ્ટેટ ઇન્ફોર્મેટિક્સ ઓફિસર અતુલ ખુંટી, IIM લખનૌના પ્રોફેસર \ અરૂણભા મુખોપાધ્યાય સહિત વિવિધ ક્ષેત્રના વિષય નિષ્ણાતો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.આ ઉપરાંત વિજ્ઞાન અને પ્રૌદ્યોગિકી વિભાગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, NIC Gujaratના અધિકારીઓ અને વિવિધ સરકારી વિભાગોના IT નિષ્ણાતોએ પણ વર્કશોપમાં ભાગ લીધો હતો.વિષય નિષ્ણાતોની હાજરીને કારણે સહભાગીઓને ટેકનોલોજીના સિદ્ધાંત ઉપરાંત તેના વ્યવહારુ ઉપયોગ અંગે પણ માર્ગદર્શન મળ્યું હતું.

-> ટેકનોલોજી અપગ્રેડેશન બનશે ભવિષ્યની જરૂરિયાત : Gujarat આજના સમયમાં સરકારથી લઈને સામાન્ય નાગરિક સુધી દરેક ક્ષેત્રમાં ડિજિટલ ટેકનોલોજીનું મહત્વ વધી રહ્યું છે. ઓનલાઈન સેવાઓ, ડિજિટલ પેમેન્ટ, ડિજિટલ ઓળખ, AI આધારિત સિસ્ટમ અને ક્લાઉડ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર હવે આધુનિક શાસનના મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની રહ્યા છે.આવી સ્થિતિમાં સરકારી અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓને સતત નવી ટેકનોલોજી અંગે તાલીમ આપવી જરૂરી બની છે. ‘ટેક સક્ષમ’ જેવી વર્કશોપ આ દિશામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

ગાંધીનગરમાં યોજાયેલી રાષ્ટ્રીય કક્ષાની ‘ટેક સક્ષમ’ વર્કશોપ ડિજિટલ ગવર્નન્સને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પહેલ છે. મંત્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયાએ સરકારી કામગીરીમાં AI અને ડિજિટલ ટેકનોલોજી દ્વારા વધુ પારદર્શિતા અને જવાબદારી લાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.AI, સાયબર સિક્યોરિટી અને ક્લાઉડ કોમ્પ્યુટિંગ જેવી ટેકનોલોજીનો યોગ્ય અને સુરક્ષિત ઉપયોગ સરકારી સેવાઓને વધુ ઝડપી, સરળ અને નાગરિક કેન્દ્રિત બનાવી શકે છે. સાથે જ અધિકારીઓએ સતત નવી ટેકનોલોજી શીખતા રહેવું પણ જરૂરી છે.