OPECનો મોટો નિર્ણય: રશિયા સહિત 22 દેશોએ વધાર્યું તેલ ઉત્પાદન, ભારત પર શું થશે અસર?

વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં મહત્વપૂર્ણ ગણાતા OPEC સમૂહે જુલાઈ મહિના માટે કાચા તેલના ઉત્પાદન ક્વોટામાં વધારો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. વિયેનામાં યોજાયેલી બેઠકમાં રશિયા, સાઉદી અરેબિયા સહિત કુલ 22 સભ્ય દેશોએ દરરોજ 1.88 લાખ બેરલ વધારાના તેલ ઉત્પાદનને મંજૂરી આપી છે. જોકે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ભૂરાજકીય તણાવ અને સપ્લાય સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓને કારણે આ નિર્ણયથી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થવાની શક્યતા ઓછી છે.

વીડિયો કોન્ફરન્સમાં લેવાયો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય
OPECના અગ્રણી દેશોના તેલ મંત્રીઓની વીડિયો કોન્ફરન્સ દ્વારા યોજાયેલી બેઠકમાં ઉત્પાદન વધારવા અંગે સર્વસંમતિથી નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. આ બેઠકમાં સાઉદી અરેબિયા, રશિયા, ઇરાક, કુવૈત, કઝાકિસ્તાન, અલ્જીરિયા અને ઓમાન સહિતના દેશોએ ભાગ લીધો હતો.

ભારત માટે શું છે સંકેતો?
ભારત પોતાની કુલ કાચા તેલની જરૂરિયાતનો લગભગ 85 ટકા હિસ્સો આયાત કરે છે. આવી સ્થિતિમાં OPEC+ના નિર્ણયની સીધી અસર ભારતીય અર્થતંત્ર પર પડી શકે છે.

નિષ્ણાતોના મતે, ઉત્પાદન વધારાની જાહેરાત છતાં વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ ઊંચા જ રહેવાની શક્યતા છે. પરિણામે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તાત્કાલિક રાહત મળવાની સંભાવના ઓછી છે.

આ ઉપરાંત ભારતનું તેલ આયાત બિલ ઊંચું રહેવાની સાથે કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ (CAD) પર પણ દબાણ વધશે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ડોલરની માંગ વધતા ભારતીય રૂપિયો પણ દબાણ હેઠળ આવી શકે છે. પરિવહન ખર્ચ ઊંચો રહેવાના કારણે સામાન્ય ચીજવસ્તુઓની કિંમતો પર પણ અસર પડી શકે છે.

વધારાનો નિર્ણય કેમ ગણાઈ રહ્યો છે પ્રતીકાત્મક?
ઊર્જા વિશ્લેષણ સંસ્થા Rystad Energyના વિશ્લેષક જોર્જ લિયોનએ જણાવ્યું કે જ્યાં સુધી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધ અને ભૂરાજકીય જોખમો યથાવત્ રહેશે, ત્યાં સુધી ઉત્પાદન વધારાનો વાસ્તવિક લાભ બજારમાં જોવા નહીં મળે.

તેમણે જણાવ્યું કે બજારમાં હાલ ક્વોટા વધારવાની જાહેરાતોની અછત નથી, પરંતુ વાસ્તવિક સપ્લાય વધારવાની જરૂર છે. તેમના મતે 1.88 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસનો વધારો વધુ એક નીતિગત સંકેત છે, જે અગાઉના મહિનાઓમાં લેવાયેલા નિર્ણયોની જ કડી છે.

OPECની નજર બજારની સ્થિરતા પર
OPECએ પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે તાજેતરના ઉત્પાદન વધારાના નિર્ણયોનો મુખ્ય હેતુ વૈશ્વિક ઓઇલ બજારમાં સ્થિરતા જાળવવાનો છે. સાથે જ સમૂહે પરિસ્થિતિ અનુસાર સ્વૈચ્છિક ઉત્પાદન મર્યાદાઓમાં વધારો, ઘટાડો અથવા સ્થગિત કરવાની લવચીકતા જાળવી રાખવાનો પણ સંકેત આપ્યો છે.

સરપ્લસની પણ ચિંતા

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ઘટે અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધ દૂર થાય, તો હાલની સપ્લાયની અછત ઝડપથી વધારાના સ્ટોકની સ્થિતિમાં ફેરવાઈ શકે છે.

વિશ્લેષકોના મતે OPEC દ્વારા વધારાતું ઉત્પાદન, અમેરિકન શેલ ઓઇલનું વધતું ઉત્પાદન અને ઊંચા ભાવોને કારણે ઘટતી માંગ ભવિષ્યમાં વૈશ્વિક બજારમાં ઓવર-સપ્લાયની સ્થિતિ ઊભી કરી શકે છે.

વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ચાલી રહેલા આ ફેરફારો વચ્ચે ભારત સહિત આયાત આધારિત દેશો હવે આગામી મહિનાઓમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને સપ્લાયની સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે.