Janmashtami Parana 2026: જન્માષ્ટમીના બીજા દિવસે કેમ કરવામાં આવે છે પારણા? Spiritual Ritual જાણો તેનું ધાર્મિક મહત્વ

Janmashtamiના બીજા દિવસે કેમ કરવામાં આવે છે પારણા? જાણો તેનું ધાર્મિક મહત્વ અને પરંપરા

Janmashtami Parana 2026: ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મોત્સવ એટલે Janmashtamiનો પર્વ દેશભરમાં ભક્તિ અને શ્રદ્ધા સાથે ઉજવવામાં આવે છે. જન્માષ્ટમીના દિવસે ભક્તો ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મની રાહ જોતા ઉપવાસ રાખે છે અને મધરાતે 12 વાગ્યાની આસપાસ ભગવાનના જન્મોત્સવ બાદ વિશેષ પૂજા અને આરતી કરે છે. ત્યારબાદ બીજા દિવસે એટલે કે 5 સપ્ટેમ્બરે અનેક ભક્તો પરંપરા અનુસાર પોતાના વ્રતનું પારણું કરે છે. પારણા એટલે ઉપવાસ પૂર્ણ કરીને નિયમપૂર્વક ભોજન અથવા પ્રસાદ ગ્રહણ કરવાની ધાર્મિક વિધિ.

-> પારણા એટલે શું? :- ‘પારણા’ શબ્દનો અર્થ વ્રત અથવા ઉપવાસ પૂર્ણ કરવો એવો થાય છે. Janmashtamiના દિવસે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની ભક્તિમાં ઉપવાસ રાખનાર ભક્તો મધરાતે ભગવાનના જન્મોત્સવની પૂજા કરે છે. ત્યારબાદ પંચાંગમાં દર્શાવેલા યોગ્ય સમયે ઉપવાસ પૂર્ણ કરવામાં આવે છે. જન્માષ્ટમીના પારણાનો સમય દરેક જગ્યાએ એકસરખો હોય તે જરૂરી નથી. સ્થાનિક પંચાંગ, તિથિ અને પૂજાના સમય અનુસાર તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. તેથી ભક્તોએ પોતાના વિસ્તારના પંચાંગ અથવા મંદિર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સમયને અનુસરવો જોઈએ.

-> 12 વાગ્યે કૃષ્ણ જન્મ અને ત્યારબાદ પારણું :- ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો જન્મ ભાદ્રપદ મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની અષ્ટમી તિથિએ મધરાતે થયો હતો. તેથી Janmashtamiની રાત્રે નિશીથ કાળ દરમિયાન ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. મધરાતે ભગવાનના જન્મની ઘોષણા થતાં મંદિરોમાં શંખનાદ અને ઘંટનાદ થાય છે. ‘નંદ ઘેર આનંદ ભયો, જય કનૈયાલાલ કી’ના જયઘોષથી વાતાવરણ ગુંજી ઊઠે છે. બાળ ગોપાલનો પંચામૃત અભિષેક કરવામાં આવે છે, નવા વસ્ત્રો પહેરાવવામાં આવે છે અને માખણ-મિશ્રી સહિત વિવિધ પ્રસાદનો ભોગ ધરાવવામાં આવે છે. આ પૂજા પૂર્ણ થયા બાદ ભક્તો બીજા દિવસે પારણું કરવાની તૈયારી કરે છે. 2026માં પણ જન્માષ્ટમીનો મુખ્ય પર્વ 4 સપ્ટેમ્બરે ઉજવાઈ રહ્યો છે અને મધરાત્રીની પૂજા 5 સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતના કલાકોમાં પ્રવેશ કરે છે.

-> પારણાના દિવસે શું કરવામાં આવે છે? :- Janmashtamiના બીજા દિવસે સવારે ભક્તો સ્નાન કરીને ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની પૂજા કરે છે. ઘરમાં સ્થાપિત લાડુ ગોપાળને ફૂલ, ચંદન અને વસ્ત્રોથી શણગારવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ભગવાનને પ્રસાદ ધરાવવામાં આવે છે. પારણું કરતી વખતે સામાન્ય રીતે સાત્વિક અને સરળ આહાર લેવામાં આવે છે. જોકે ઉપવાસના નિયમો વ્યક્તિની પરંપરા અને ધાર્મિક સંપ્રદાય પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે. કેટલાક ભક્તો ફળાહારથી પારણું કરે છે, જ્યારે કેટલાક લોકો દૂધ, દહીં, મખાણ-મિશ્રી અથવા અન્ય સાત્વિક પ્રસાદથી વ્રત પૂર્ણ કરે છે. મહત્વનું એ છે કે પારણું યોગ્ય તિથિ અને પંચાંગમાં દર્શાવેલા સમય પ્રમાણે કરવામાં આવે.

-> નંદોત્સવની પણ થાય છે ઉજવણી :- જન્માષ્ટમી બાદ બીજા દિવસે અનેક સ્થળોએ નંદોત્સવ ઉજવવાની પરંપરા છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો જન્મ થતાં ગોકુળમાં આનંદ છવાઈ ગયો હતો અને નંદબાબાના ઘરમાં ઉત્સવ મનાવવામાં આવ્યો હતો એવી ધાર્મિક કથા છે. આ પ્રસંગની યાદમાં જન્માષ્ટમીના બીજા દિવસે નંદોત્સવ ઉજવવામાં આવે છે. મંદિરોમાં ભગવાનને વિશેષ શણગાર કરવામાં આવે છે. ભક્તો ભજન-કીર્તન કરે છે અને પ્રસાદનું વિતરણ કરવામાં આવે છે. કેટલીક જગ્યાએ દહીં-હાંડી અને અન્ય સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો પણ યોજાય છે.

-> પારણાનું ધાર્મિક મહત્વ :- જન્માષ્ટમીનું વ્રત માત્ર ભૂખ્યા રહેવા માટેનું વ્રત નથી. ભક્તો ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પ્રત્યે શ્રદ્ધા, સંયમ અને ભક્તિ વ્યક્ત કરવા માટે ઉપવાસ રાખે છે. આખો દિવસ ભગવાનનું સ્મરણ, ભજન અને પૂજા કરવામાં આવે છે. મધરાતે ભગવાનના જન્મોત્સવ બાદ વ્રત પૂર્ણ કરવાની પ્રક્રિયા પણ ધાર્મિક પરંપરાનો મહત્વનો ભાગ છે. માન્યતા છે કે શ્રદ્ધા અને નિયમપૂર્વક કરવામાં આવેલ વ્રત તથા પૂજા ભક્તના મનમાં આધ્યાત્મિક શાંતિ અને સકારાત્મક ભાવના જગાવે છે.

-> 2026માં ક્યારે થશે પારણું? :- 2026માં શ્રીકૃષ્ણ જન્માષ્ટમી શુક્રવાર, 4 સપ્ટેમ્બરે ઉજવાઈ રહી છે. અષ્ટમી તિથિ 4 સપ્ટેમ્બરે શરૂ થઈને 5 સપ્ટેમ્બરની રાત્રિ સુધી રહે છે. મધરાત્રીના નિશીથ કાળમાં શ્રીકૃષ્ણ જન્મોત્સવની પૂજા કરવામાં આવશે. પારણાનો સમય શહેર પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે. કેટલાક પંચાંગોમાં 5 સપ્ટેમ્બરે સૂર્યોદય બાદ અથવા નિર્ધારિત સમય પછી પારણું કરવાનું જણાવવામાં આવે છે. તેથી ભક્તોએ સ્થાનિક પંચાંગ મુજબ જ વ્રત પૂર્ણ કરવું યોગ્ય છે.

-> ભક્તિ અને આનંદ સાથે પૂર્ણ થશે Janmashtami પર્વ :- જન્માષ્ટમીના દિવસે મધરાતે શ્રીકૃષ્ણના જન્મ સાથે શરૂ થતો આનંદ બીજા દિવસે પણ ચાલુ રહે છે. મંદિરોમાં ભગવાનના દર્શન માટે ભક્તોની ભીડ જોવા મળે છે અને ‘જય શ્રીકૃષ્ણ’ના જયઘોષથી સમગ્ર વાતાવરણ ભક્તિમય બની જાય છે. પારણા અને નંદોત્સવ સાથે જન્માષ્ટમીના પવિત્ર પર્વની ઉજવણી વધુ આનંદમય બને છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના બાળ સ્વરૂપની પૂજા કરીને ભક્તો સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે. આ રીતે જન્માષ્ટમીના બીજા દિવસે કરવામાં આવતું પારણું માત્ર ઉપવાસ પૂર્ણ કરવાની વિધિ નથી, પરંતુ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પ્રત્યેની ભક્તિ, શ્રદ્ધા અને સંયમની પરંપરાનો મહત્વનો ભાગ છે.