Bindia
Brain Health પૂરતી ઊંઘ ન લેવાથી ઘટી શકે છે યાદશક્તિ! જાણો મગજને સ્વસ્થ રાખવા રોજ કેટલા કલાક સૂવું જરૂરી
Brain Health Lack of Sleep Memory Loss: આજના વ્યસ્ત જીવનમાં મોડી રાત સુધી જાગવું, મોબાઇલનો વધુ ઉપયોગ કરવો અને અનિયમિત ઊંઘ લેવી સામાન્ય બની ગયું છે. પરંતુ લાંબા સમય સુધી પૂરતી અને ગુણવત્તાયુક્ત ઊંઘ ન લેવાની આદત શરીરની સાથે મગજના સ્વાસ્થ્યને પણ અસર કરી શકે છે. ઊંઘ દરમિયાન મગજ દિવસભર મળેલી માહિતીનું સંચાલન કરે છે અને યાદોને મજબૂત બનાવવાની પ્રક્રિયા પણ થાય છે. તેથી ઊંઘની ગુણવત્તા અને યાદશક્તિ વચ્ચે મહત્વનો સંબંધ છે.
Brain Health ઊંઘ અને યાદશક્તિ વચ્ચે શું છે સંબંધ?
જ્યારે આપણે ઊંઘીએ છીએ ત્યારે મગજ સંપૂર્ણપણે નિષ્ક્રિય થઈ જતું નથી. ઊંઘ દરમિયાન મગજમાં દિવસ દરમિયાન શીખેલી અને અનુભવેલી બાબતોને ગોઠવવાની પ્રક્રિયા થાય છે. ખાસ કરીને ઊંઘના કેટલાક તબક્કા યાદશક્તિને મજબૂત બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
જો વ્યક્તિ નિયમિત રીતે ઓછું સૂવે અથવા વારંવાર ઊંઘમાં વિક્ષેપ પડે, તો બીજા દિવસે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં, નવી માહિતી યાદ રાખવામાં અને નિર્ણય લેવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે. લાંબા સમય સુધી ઊંઘની સમસ્યા રહે તો આ અસર વધુ ગંભીર બની શકે છે.
Brain Health અલ્ઝાઇમર અને ઊંઘ વચ્ચે પણ છે સંબંધ
ઊંઘ અને અલ્ઝાઇમર જેવી ન્યુરોડિજનરેટિવ બીમારીઓ વચ્ચેના સંબંધ અંગે વૈજ્ઞાનિક સંશોધન ચાલી રહ્યું છે. ઊંઘમાં સતત ખલેલ અને નબળી ઊંઘ મગજમાં થતા કેટલાક ફેરફારો સાથે સંકળાયેલી હોવાનું સંશોધનોમાં જોવા મળ્યું છે. જોકે, માત્ર ઓછું સૂવાથી કોઈ વ્યક્તિને અલ્ઝાઇમર થાય છે એવું સીધું કહેવું યોગ્ય નથી.
બીજી તરફ, અલ્ઝાઇમર અથવા ડિમેન્શિયાની શરૂઆત થયા બાદ પણ વ્યક્તિની ઊંઘની પેટર્નમાં ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. એટલે ઊંઘ અને મગજના સ્વાસ્થ્ય વચ્ચેનો સંબંધ બંને દિશામાં હોઈ શકે છે.
Brain Health ઊંઘ દરમિયાન મગજમાં થાય છે મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયા
ઊંઘ દરમિયાન મગજમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ જૈવિક પ્રક્રિયાઓ ચાલુ રહે છે. તેમાં મગજના કોષો વચ્ચેની માહિતીની પ્રક્રિયા, યાદોને ગોઠવવી અને શરીરની પુનઃપ્રાપ્તિ જેવી પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે.
અપૂરતી ઊંઘના કારણે બીજા દિવસે થાક, ચીડિયાપણું, ધ્યાનમાં ઘટાડો અને ભૂલવાની સમસ્યા અનુભવાઈ શકે છે. જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે તો રોજિંદા કામકાજ અને માનસિક કામગીરી પર પણ અસર પડી શકે છે.
Brain Health સ્વસ્થ વયસ્ક વ્યક્તિએ કેટલા કલાક સૂવું જોઈએ?
સામાન્ય રીતે 18થી 60 વર્ષની ઉંમરના વયસ્કો માટે દરરોજ ઓછામાં ઓછા 7 કલાકની ઊંઘની ભલામણ કરવામાં આવે છે. ઘણા પુખ્ત વયના લોકો માટે 7થી 9 કલાકની ઊંઘ યોગ્ય હોઈ શકે છે. માત્ર કલાકોની સંખ્યા જ નહીં, પરંતુ ઊંઘની ગુણવત્તા પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે.
જો વ્યક્તિ 4થી 5 કલાકની ઊંઘને રોજિંદી આદત બનાવી લે છે, તો તેના ધ્યાન, પ્રતિક્રિયા, યાદશક્તિ અને મૂડ પર નકારાત્મક અસર થઈ શકે છે. જોકે, દરેક વ્યક્તિની ઊંઘની જરૂરિયાત થોડી અલગ હોઈ શકે છે.
Brain Health માત્ર પથારીમાં રહેવું પૂરતું નથી
સારી ઊંઘનો અર્થ માત્ર લાંબા સમય સુધી પથારીમાં રહેવું નથી. જો રાત્રે વારંવાર ઊંઘ તૂટતી હોય, ઊંઘ આવવામાં લાંબો સમય લાગતો હોય અથવા સવારે ઉઠ્યા પછી પણ સતત થાક અનુભવાતો હોય, તો ઊંઘની ગુણવત્તા પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. મોબાઇલ અને અન્ય સ્ક્રીનનો રાત્રે વધુ પડતો ઉપયોગ, કેફીનનું સેવન, અનિયમિત સૂવાનો સમય અને તણાવ જેવી બાબતો ઊંઘને અસર કરી શકે છે.
જે લોકો રોજ માત્ર 4થી 5 કલાક જ ઊંઘે છે તેમના નર્વસ સિસ્ટમ અને બ્રેઈન સેલ્સ પર તેની વિપરીત અસર પડે છે. જોકે, આ જરૂરી નથી કે ઓછા સૂનારા દરેક વ્યક્તિને અલ્ઝાઇમર થઈ જ જાય પરંતુ, આ જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.
Brain Health ઊંઘ સુધારવા માટે શું કરવું?
સારી ઊંઘ માટે દરરોજ લગભગ એક જ સમયે સૂવા અને જાગવાની ટેવ પાડવી, રાત્રે સૂતા પહેલાં મોબાઇલ અને અન્ય સ્ક્રીનનો ઉપયોગ ઘટાડવો, સાંજે વધુ કેફીન ટાળવું અને દિવસ દરમિયાન નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરવી મદદરૂપ થઈ શકે છે. યોગ, ધ્યાન અને શ્વાસની કસરત પણ કેટલાક લોકોને આરામ કરવામાં મદદ કરી શકે છે.જો લાંબા સમયથી ઊંઘ ન આવતી હોય, રાત્રે વારંવાર ઊંઘ તૂટતી હોય, જોરથી નસકોરાં આવતા હોય અથવા દિવસ દરમિયાન અસામાન્ય ઊંઘ આવતી હોય, તો ડૉક્ટર અથવા સ્લીપ સ્પેશિયાલિસ્ટની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.
નોંધ: આ માહિતી સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય જાગૃતિ માટે છે. ઊંઘની સતત સમસ્યા અથવા યાદશક્તિમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જણાય તો નિષ્ણાત તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે.
- us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAGRAM : https://www.instagram.com/bindiaa.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
