31 મેની રાત્રે દેખાશે દુર્લભ ‘માઇક્રો બ્લુ મૂન’, ગુજરાતભરમાં નરી આંખે માણી શકાશે અદ્ભુત નજારો

ખગોળપ્રેમીઓ માટે આગામી 31 મે, 2026 ની રાત્રિ ખાસ બનવાની છે. અધિક જ્યેષ્ઠ મહિનાની પૂનમના દિવસે આકાશમાં દુર્લભ ‘બ્લુ મૂન’નો નજારો જોવા મળશે. અંગ્રેજીમાં પ્રચલિત “Once in a blue moon” રૂઢિપ્રયોગ જે દુર્લભ ઘટનાને દર્શાવે છે, તે જ ખગોળીય ઘટના હવે લોકો જીવંત રીતે નિહાળી શકશે. વિશેષ વાત એ છે કે આ વખતે આ ઘટનાને ‘માઇક્રો બ્લુ મૂન’ તરીકે ઓળખવામાં આવી રહી છે, કારણ કે ચંદ્ર પૃથ્વીથી સામાન્ય કરતાં વધુ દૂર હશે.

ગુજરાત સહિત સમગ્ર દેશમાં દેખાશે બ્લુ મૂન
આ દુર્લભ ખગોળીય ઘટના જોવા માટે કોઈ ખાસ સ્થળે જવાની જરૂર નથી. અમદાવાદ, સુરત, રાજકોટ, વડોદરા સહિત સમગ્ર ગુજરાત તેમજ દેશના વિવિધ ભાગોમાં આકાશ સ્વચ્છ હશે તો લોકો આ બ્લુ મૂન નરી આંખે જોઈ શકશે.

ક્યારે જોવો સૌથી શ્રેષ્ઠ સમય?
ખગોળશાસ્ત્રીય ગણતરી મુજબ, 31 મે, 2026 ના રોજ બપોરે 2:15 વાગ્યે ચંદ્ર તેની પૂર્ણ કળાએ પહોંચશે. જોકે તે સમયે ભારતમાં દિવસ હોવાથી ચંદ્ર સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળશે નહીં. ખગોળપ્રેમીઓ માટે આ નજારો માણવાનો શ્રેષ્ઠ સમય 31 મેના રોજ સાંજે સૂર્યાસ્ત પછી, અંદાજે સાંજે 7:15 વાગ્યા બાદનો રહેશે. ચંદ્રોદય પછી આખી રાત આ અદભૂત દ્રશ્ય નિહાળી શકાશે.

શું ચંદ્ર ખરેખર વાદળી રંગનો દેખાશે?
‘બ્લુ મૂન’ શબ્દ સાંભળતાં જ ઘણા લોકો માને છે કે ચંદ્ર વાદળી રંગનો દેખાશે, પરંતુ હકીકતમાં એવું નથી. ગુરુદેવ ઓબ્ઝર્વેટરીના સંચાલક દિવ્યદર્શન પુરોહિતના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યારે એક જ અંગ્રેજી મહિનામાં બે પૂનમ આવે ત્યારે બીજી પૂનમને ‘બ્લુ મૂન’ કહેવામાં આવે છે. આ વર્ષે 1 મેના રોજ મહિનાની પહેલી પૂનમ આવી હતી અને હવે 31 મેના રોજ બીજી પૂનમ આવતાં આ ચંદ્રને ‘બ્લુ મૂન’ તરીકે ઓળખવામાં આવશે.

‘માઇક્રો બ્લુ મૂન’ કેમ કહેવાય છે?
આ વખતની ઘટના વધુ ખાસ એટલા માટે છે કે ચંદ્ર પૃથ્વીથી આશરે 2,52,360 માઇલ દૂર રહેશે. આ કારણે તે સામાન્ય પૂનમના ચંદ્ર કરતાં લગભગ 6 થી 7 ટકા જેટલો નાનો અને થોડો ઝાંખો દેખાશે. વૈજ્ઞાનિકો આ કારણસર તેને ‘માઇક્રો બ્લુ મૂન’ કહી રહ્યા છે.

દર અઢી વર્ષે બને છે આ અનોખો સંયોગ
ખગોળવિજ્ઞાન મુજબ બ્લુ મૂનની ઘટના આશરે દર 30 મહિનામાં એકવાર સર્જાય છે. આ અગાઉ 31 ઓગસ્ટ, 2023 ના રોજ આ નજારો જોવા મળ્યો હતો. હવે આગામી આવી ઘટના ડિસેમ્બર 2028માં જોવા મળશે. ખગોળપ્રેમીઓ માટે આ એક અનોખો અવસર છે. કોઈ ટેલિસ્કોપ કે ખાસ સાધનની જરૂર વગર ખુલ્લા આકાશ હેઠળ પૂર્વ-દક્ષિણ દિશામાં ચંદ્રોદય સમયે આ અદ્ભુત દ્રશ્ય માણી શકાય છે.