Bindia
પાકિસ્તાની નેવી શિપની અરબી સમુદ્રમાં ભારતીય યુદ્ધ જહાજ સાથે ટક્કર: દિલ્હીમાં પાકિસ્તાની રાજદ્વારી અધિકારીને તેડું, 15 વર્ષ પહેલાં પણ ટકરાયા હતા ભારતીય-પાકિસ્તાની યુદ્ધ જહાજો
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ વચ્ચે ઉત્તરી અરબી સમુદ્રમાં ભારતીય અને પાકિસ્તાની નૌસેનાના જહાજો વચ્ચે ટક્કરની ઘટના સામે આવી છે. 15 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં આ ઘટના બની હતી. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે આ ઘટનાને ગંભીરતાથી લેતા નવી દિલ્હીમાં પાકિસ્તાન હાઈ કમિશનના Chargé d’Affairesને બોલાવીને સખત વિરોધ નોંધાવ્યો છે. ભારતે પાકિસ્તાની નૌસેનાના વર્તનને “અસ્વીકાર્ય અને બિનવ્યાવસાયિક” ગણાવ્યું છે.
વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા પ્રમાણે આ ટક્કરમાં કોઈ મોટું નુકસાન થયું નથી. જોકે, ભારતીય પક્ષે કહ્યું છે કે પાકિસ્તાની નૌસેનાના જહાજની સમુદ્રમાં કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી સલામતીના દૃષ્ટિકોણથી ગંભીર હતી. આ ઘટના બાદ ભારતે પાકિસ્તાની પક્ષને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધિત કરારોનું પાલન કરવા અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટના ન બને તે માટે સાવચેતી રાખવા જણાવ્યું છે.
-> 15 સપ્ટેમ્બરે ઉત્તર અરબી સમુદ્રમાં ઘટના : મળતી માહિતી પ્રમાણે ભારતીય નૌસેનાનું એક ફ્રન્ટલાઇન યુદ્ધ જહાજ ઉત્તર અરબી સમુદ્રમાં નિયમિત સર્વેલન્સ મિશન પર હતું. આ દરમિયાન પાકિસ્તાની નૌસેનાનું એક જહાજ ભારતીય જહાજની નજીક આવ્યું હતું.ભારતના જણાવ્યા પ્રમાણે પાકિસ્તાની જહાજે ઊંચી ઝડપે આગળ વધીને અસુરક્ષિત અને બિનવ્યાવસાયિક રીતે મેન્યુવરિંગ કર્યું હતું. આ દરમિયાન બંને નૌસેનાના જહાજો વચ્ચે ટક્કર થઈ હતી. ઘટનાસ્થળ આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં હોવાનું વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે.હાલ સુધીની સત્તાવાર માહિતી પ્રમાણે આ ટક્કરમાં કોઈ મોટું નુકસાન થયું નથી. જાનહાનિ અંગે પણ કોઈ મોટી ઘટના નોંધાઈ નથી.
ઘટના બાદ ભારતે રાજદ્વારી સ્તરે કાર્યવાહી કરી છે. વિદેશ મંત્રાલયે નવી દિલ્હીમાં પાકિસ્તાન હાઈ કમિશનના Chargé d’Affairesને બોલાવીને સખત વિરોધ નોંધાવ્યો.ભારતે પાકિસ્તાની અધિકારીને જણાવ્યું કે સમુદ્રમાં તૈનાત બંને દેશોની સૈન્ય એકમોએ જરૂરી સાવચેતી રાખવી જોઈએ અને બંને દેશો વચ્ચે થયેલા સંબંધિત કરારોની જોગવાઈઓનું પાલન કરવું જોઈએ.ભારતે ઇસ્લામાબાદમાં રહેલા પોતાના Chargé d’Affairesને પણ પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલય સમક્ષ આ મામલે સમાન વિરોધ નોંધાવવા સૂચના આપી છે. એટલે આ મામલો માત્ર સમુદ્રી અકસ્માત પૂરતો સીમિત ન રહીને રાજદ્વારી સ્તરે પણ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે.
-> 1991ના કરારનો ઉલ્લેખ : ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે આ ઘટનાના સંદર્ભમાં એપ્રિલ 1991માં થયેલા ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચેના Advance Notice on Military Exercises, Manoeuvres and Troops Movements Agreementની કલમ 10નો ઉલ્લેખ કર્યો છે.ભારતના જણાવ્યા પ્રમાણે પાકિસ્તાની નૌસેનાની કાર્યવાહી આ કરારની સંબંધિત જોગવાઈ સાથે સીધી રીતે વિરુદ્ધ હોવાનું જણાવાયું છે. આ કરારનો હેતુ બંને દેશોની સૈન્ય પ્રવૃત્તિઓ અંગે પારદર્શિતા વધારવા અને આવી પ્રવૃત્તિઓથી ઊભા થઈ શકે તેવા જોખમોને ઘટાડવાનો છે.વિદેશ મંત્રાલયે પાકિસ્તાનને તેના તમામ સૈન્ય એકમોને જરૂરી સાવચેતી રાખવા અને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધિત કરારોનું સન્માન કરવા જણાવ્યું છે.
-> 15 વર્ષ પહેલાં પણ બની હતી આવી ઘટના : હાલની ઘટના સાથે 15 વર્ષ પહેલાં બનેલી ભારત-પાકિસ્તાનના નૌસેનાના જહાજોની ટક્કર જેવી ઘટના પણ યાદ આવી રહી છે.ઓગસ્ટ 2011માં INS Godavari અને પાકિસ્તાનના PNS Babur વચ્ચે સમુદ્રમાં ટક્કર જેવી ઘટના બની હતી. તે સમયે INS Godavari સોમાલિયન ચાંચિયાઓ દ્વારા અપહરણ કરાયેલા MV Suez જહાજની સુરક્ષા અને ક્રૂની સલામતી અંગે કાર્યવાહી કરી રહ્યું હતું. આ દરમિયાન PNS Babur પાછળની તરફથી ઊંચી ઝડપે INS Godavariની નજીક આવ્યું અને મેન્યુવરિંગ દરમિયાન ભારતીય જહાજને સ્પર્શ્યું હતું.ભારતના તત્કાલીન સંરક્ષણ મંત્રાલયે સંસદમાં આપેલી માહિતી મુજબ આ ઘટનામાં INS Godavariના હેલિકોપ્ટર ડેકના વિસ્તૃત સેફ્ટી નેટને થોડું નુકસાન થયું હતું. ભારતે તે સમયે પણ પાકિસ્તાન સામે રાજદ્વારી માધ્યમથી વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.
2011ની ઘટનામાં INS Godavari સોમાલિયન ચાંચિયાઓના કબજામાંથી મુક્ત કરાયેલા MV Suez જહાજની આસપાસની પરિસ્થિતિની તપાસ કરી રહ્યું હતું. ભારતીય નૌસેનાનું જહાજ જહાજમાં રહેલા ક્રૂની સલામતી અંગે સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું.તે દરમિયાન પાકિસ્તાનનું PNS Babur MV Suezને એસ્કોર્ટ કરી રહ્યું હતું. પાકિસ્તાની જહાજ ભારતીય યુદ્ધ જહાજની પાછળથી ઝડપથી નજીક આવ્યું હતું. ભારતીય સરકારના તે સમયના સત્તાવાર જવાબમાં તેને નૅવિગેશનલ સેફ્ટીના નિયમોનું ઉલ્લંઘન ગણાવવામાં આવ્યું હતું.આ ઘટનામાં ભારતીય જહાજને થયેલું નુકસાન મર્યાદિત હતું, પરંતુ ભારતે સત્તાવાર રીતે પાકિસ્તાન સામે વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.
-> 2011 અને 2026ની ઘટનામાં સામ્ય : હાલની 2026ની ઘટના અને 2011ની ઘટનામાં એક મહત્વનું સામ્ય એ છે કે બંને કિસ્સામાં ભારતીય અને પાકિસ્તાની નૌસેનાના જહાજો સમુદ્રમાં એકબીજાની નજીક આવ્યા બાદ ટક્કર અથવા સંપર્કની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી.2011માં ભારતીય જહાજના સેફ્ટી નેટને નુકસાન થયું હતું, જ્યારે 2026ની ઘટનામાં અત્યાર સુધી કોઈ મોટા નુકસાનની માહિતી આપવામાં આવી નથી. બંને ઘટનાઓમાં ભારતે સમુદ્રમાં નૅવિગેશનલ સેફ્ટી અને સૈન્ય જહાજોની સાવચેતી અંગે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે.જોકે, બંને ઘટનાઓ અલગ સમય અને અલગ પરિસ્થિતિમાં બની હોવાથી તેને સંપૂર્ણપણે સમાન ઘટના ગણવી યોગ્ય નથી.
હાલ ઉપલબ્ધ અહેવાલો પ્રમાણે ઘટનાને લઈને ભારતે રાજદ્વારી વિરોધ નોંધાવ્યો છે. પાકિસ્તાની પક્ષ તરફથી આ ઘટનાને લઈને સત્તાવાર વિગતવાર પ્રતિભાવ હજુ સામે આવ્યો નથી. તેથી ઘટનાની પાકિસ્તાની આવૃત્તિ અથવા બંને જહાજોની ગતિવિધિ અંગેનું સંપૂર્ણ ચિત્ર હાલ ઉપલબ્ધ નથી.આ કારણે હાલની ઘટનાની જવાબદારી અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ કાઢતા પહેલાં બંને પક્ષના સત્તાવાર નિવેદનો અને તપાસની વિગતો સામે આવવી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
-> અરબી સમુદ્રમાં સૈન્ય જહાજોની સાવચેતી કેમ જરૂરી? : અરબી સમુદ્રમાં ભારતીય અને પાકિસ્તાની નૌસેનાની હાજરી ઉપરાંત વિવિધ દેશોના વેપારી અને અન્ય જહાજોની અવરજવર રહે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં સૈન્ય જહાજો વચ્ચે નજીકનો સંપર્ક થાય ત્યારે નૅવિગેશનલ સેફ્ટીનું પાલન ખૂબ મહત્વનું બને છે.વિશેષ કરીને યુદ્ધ જહાજો ઝડપથી દિશા અને ગતિ બદલી શકે છે અને તેમના પર મોટા પ્રમાણમાં સૈન્ય સાધનો હોય છે. આવી સ્થિતિમાં ખોટું મેન્યુવરિંગ ગંભીર અકસ્માતનું કારણ બની શકે છે.આથી ભારતે હાલની ઘટના બાદ બંને દેશોની સૈન્ય એકમોને સાવચેતી અને સંબંધિત કરારોનું પાલન કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.
હાલની ટક્કરમાં મોટું નુકસાન ન થયું હોવા છતાં ભારતે પાકિસ્તાનના રાજદ્વારી અધિકારીને બોલાવીને સખત વિરોધ નોંધાવ્યો છે. આ પગલું દર્શાવે છે કે ભારતે ઘટનાને માત્ર સામાન્ય દરિયાઈ અકસ્માત તરીકે નહીં પરંતુ સૈન્ય જહાજોની સુરક્ષા અને દ્વિપક્ષીય કરારોના સંદર્ભમાં પણ ગંભીરતાથી લીધી છે.ભારતે પાકિસ્તાનને ભવિષ્યમાં આવી ઘટના ન બને તે માટે જરૂરી સાવચેતી રાખવા જણાવ્યું છે. ઇસ્લામાબાદમાં ભારતીય રાજદ્વારી દ્વારા પણ વિરોધ નોંધાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
-> હવે આગળ શું? : હાલ સમગ્ર મામલે વધુ વિગતોની રાહ જોવાઈ રહી છે. બંને જહાજોની ચોક્કસ સ્થિતિ, ટક્કર કેવી રીતે થઈ, કયા મેન્યુવરિંગને કારણે સંપર્ક થયો અને ઘટનાના સમયે બંને જહાજોની ગતિ તથા દિશા શું હતી તે અંગે વધુ માહિતી સામે આવે તો ઘટનાની સંપૂર્ણ તસવીર સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.હાલ ભારતે સત્તાવાર રીતે પાકિસ્તાની નૌસેનાના વર્તન સામે વિરોધ નોંધાવ્યો છે અને 1991ના કરારની જોગવાઈઓનું પાલન કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.
15 વર્ષ પહેલાંની INS Godavari-PNS Babur ઘટનાની યાદ વચ્ચે ફરી એકવાર ભારતીય અને પાકિસ્તાની નૌસેનાના જહાજોની ટક્કર થતાં અરબી સમુદ્રની આ ઘટના હવે રાજદ્વારી સ્તરે ચર્ચાનો વિષય બની છે. હાલની માહિતી પ્રમાણે મોટું નુકસાન થયું નથી, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચેના પહેલેથી સંવેદનશીલ સંબંધોને ધ્યાનમાં રાખીને ઘટનાની આગળની રાજદ્વારી અને સૈન્ય કાર્યવાહી પર નજર રહેશે.
- us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAFollow GRAM : https:// bindia.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
