GPCB Eco Friendly Ganesh Workshop 2026: મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાનો પર્યાવરણ પ્રેમી સંદેશ Essential Commodity

GPCB ખાતે ૧૪ સપ્ટેમ્બર સુધી ઈકો-ફ્રેન્ડલી ગણેશ પ્રતિમા નિર્માણ વર્કશોપનું આયોજન

નાગરિકો માટીના ગણપતિ બનાવી પૂજન-અર્ચન માટે ઘરે લઈ જઈ શકશે

ગાંધીનગર: Ganesh આસ્થા, શ્રદ્ધા અને ભક્તિનું પર્વ છે. પરંતુ તહેવારની ઉજવણી સાથે પર્યાવરણનું જતન થાય તે પણ આજના સમયમાં એટલું જ મહત્વનું બની ગયું છે. ગણેશોત્સવ દરમિયાન પી.ઓ.પી.ની મૂર્તિઓ અને રાસાયણિક રંગોના ઉપયોગથી જળાશયો તથા પર્યાવરણને થતું નુકસાન અટકાવવા ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (GPCB) દ્વારા મહત્વપૂર્ણ પહેલ કરવામાં આવી છે. “બાપ્પા માટીના, ઉત્સવ પર્યાવરણનો” સંકલ્પ સાથે ઈકો-ફ્રેન્ડલી Ganesh પ્રતિમા નિર્માણ અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે.

આ અભિયાન અંતર્ગત ગાંધીનગર સ્થિત GPCBની વડી કચેરી ખાતે વિશેષ ઈકો-ફ્રેન્ડલી Ganesh પ્રતિમા નિર્માણ સ્ટોલ અને વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ સ્ટોલનું ઉદ્ઘાટન વન અને પર્યાવરણ મંત્રી શ્રી અર્જુન મોઢવાડિયાના હસ્તે કરવામાં આવ્યું હતું. કાર્યક્રમમાં રાજ્ય મંત્રી શ્રી પ્રવીણ માળી વિશેષ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે મંત્રીશ્રીઓ તથા ઉપસ્થિત મહાનુભાવોએ પોતે પણ માટીમાંથી Ganeshજીની પ્રતિમા બનાવી હતી. સાથે જ સ્થાનિક કલાકારો પાસેથી માટીની મૂર્તિ બનાવવાની પરંપરાગત અને આધુનિક પ્રક્રિયા અંગે વિગતવાર માહિતી મેળવી હતી. આ સમગ્ર પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ નાગરિકોને પર્યાવરણમિત્ર ગણેશ પ્રતિમા તરફ પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.

-> ભક્તિની સાથે પ્રકૃતિનું પણ જતન :- વન અને પર્યાવરણ મંત્રી શ્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ GPCBની આ પહેલને આવકારતા જણાવ્યું હતું કે ગણેશોત્સવ આપણા માટે આસ્થા, શ્રદ્ધા અને ઉમંગનું પર્વ છે. જોકે તહેવારની ઉજવણી દરમિયાન પર્યાવરણને નુકસાન ન થાય તેની જવાબદારી પણ આપણી સૌની છે. પી.ઓ.પી.ની મૂર્તિઓ અને રાસાયણિક રંગોના કારણે જળાશયો તથા પર્યાવરણ પર થતી નકારાત્મક અસરને ઘટાડવા માટીના ગણેશજી એક સારો અને કુદરતી વિકલ્પ બની શકે છે.

તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે માટીના Ganeshજીની સ્થાપના અને પ્રાકૃતિક રીતે વિસર્જન કરીને આપણે ભક્તિની સાથે પ્રકૃતિનું પણ જતન કરી શકીએ છીએ. આ સંદેશને જન-જન સુધી પહોંચાડવા માટે સરકાર અને નાગરિકો વચ્ચે સહભાગિતાની જરૂરિયાત છે. મંત્રીશ્રીએ પી.ઓ.પી. આધારિત મૂર્તિઓના વિકલ્પ તરીકે પર્યાવરણમિત્ર મૂર્તિઓના નિર્માણમાં પરંપરા અને આધુનિક ટેક્નોલોજીનો સમન્વય કરવાની જરૂરિયાત પણ વ્યક્ત કરી હતી. આ માટે નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ડિઝાઇન (NID) મારફતે યોગ્ય ડિઝાઇન અને મોલ્ડ વિકસાવવાનું સૂચન કરવામાં આવ્યું છે.

-> મોલ્ડિંગ ટેક્નોલોજીથી મૂર્તિ નિર્માણ સરળ બનશે :- Ganesh પ્રતિમા બનાવવાની પ્રક્રિયાને વધુ ઝડપી અને પ્રમાણિત બનાવવા માટે આધુનિક મોલ્ડિંગ પદ્ધતિ ઉપયોગી બની શકે છે. મૂર્તિના અલગ-અલગ ભાગોનું મોલ્ડિંગ કરીને બાદમાં તેને સરળતાથી એસેમ્બલ કરી શકાય તેવી પદ્ધતિ વિકસાવવામાં આવે તો ઓછા સમયમાં આકર્ષક અને પર્યાવરણમિત્ર Ganesh પ્રતિમા તૈયાર કરી શકાશે. આવી પદ્ધતિથી સ્થાનિક કલાકારોને પણ નવી તક મળી શકે છે અને મોટી સંખ્યામાં પર્યાવરણમિત્ર મૂર્તિઓનું નિર્માણ શક્ય બની શકે છે.

-> ૭થી ૧૪ સપ્ટેમ્બર સુધી ખાસ વર્કશોપ :- GPCB દ્વારા ૭ સપ્ટેમ્બરથી ૧૪ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ દરમિયાન નાગરિકો, યુવાનો અને બાળકો માટે વિશેષ Ganesh પ્રતિમા નિર્માણ વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ વર્કશોપમાં નિષ્ણાત કલાકારોના માર્ગદર્શન હેઠળ લોકો પોતાના હાથે કુદરતી માટીમાંથી ગણપતિ બાપ્પાની પ્રતિમા બનાવી શકશે. ખાસ વાત એ છે કે વર્કશોપમાં બનાવવામાં આવેલી માટીની Ganesh પ્રતિમા નાગરિકો વિનામૂલ્યે પોતાના ઘરે સ્થાપના અને પૂજન-અર્ચન માટે લઈ જઈ શકશે. આ રીતે ભક્તોને બાપ્પાની ભક્તિ સાથે પર્યાવરણ સંરક્ષણનો સંદેશ પણ પોતાના પરિવાર અને સમાજ સુધી પહોંચાડવાની તક મળશે.

-> ઘરે જ સરળતાથી વિસર્જન :- માટીની મૂર્તિનો સૌથી મોટો પર્યાવરણમિત્ર લાભ એ છે કે તેનું વિસર્જન સરળતાથી કરી શકાય છે. નાગરિકો Ganeshજીની માટીની પ્રતિમાનું વિસર્જન ઘરના કુંડા અથવા બગીચામાં પણ કરી શકે છે. આથી જળાશયોમાં મૂર્તિ વિસર્જનને કારણે થતું પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં મદદ મળશે અને મૂર્તિની માટી ફરીથી જમીનમાં ભળી શકશે.

-> સોશિયલ મીડિયા અને શેરી નાટકો દ્વારા જાગૃતિ :- રાજ્ય મંત્રી શ્રી પ્રવીણ માળીએ જણાવ્યું હતું કે GPCBની આ પર્યાવરણમિત્ર પહેલને વધુમાં વધુ લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે સોશિયલ ઇન્ફ્લુએન્સર્સનો સહયોગ લેવામાં આવશે. નગરપાલિકા, મહાનગરપાલિકા અને ગ્રામ પંચાયત સ્તરે ચોક્કસ SOP મારફતે આ અંગે વ્યાપક પ્રચાર-પ્રસાર કરવામાં આવશે. આ અભિયાનથી માત્ર પર્યાવરણ જ નહીં, પરંતુ સ્થાનિક કારીગરોને પણ રોજગારી અને આજીવિકાની નવી તકો મળી શકે છે. માટીની Ganesh પ્રતિમાની માંગ વધવાથી સ્થાનિક કલાકારો અને મૂર્તિકારોને પણ સીધો લાભ થવાની શક્યતા છે.

-> શાળા-કોલેજોમાં પણ વર્કશોપ :- GPCB દ્વારા પર્યાવરણ જાગૃતિને વધુ વ્યાપક બનાવવા માટે વિવિધ પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. રેડિયો માધ્યમથી જનજાગૃતિ સંદેશો આપવામાં આવશે. અમદાવાદના આશરે ૫૦ ગણપતિ પંડાલોમાં શેરી નાટકો યોજીને લોકોને પર્યાવરણમિત્ર ગણેશોત્સવ અંગે સમજાવવામાં આવશે. ઉપરાંત વિવિધ શાળાઓ અને કોલેજોમાં પણ માટીના Ganeshજી બનાવવાના વર્કશોપ યોજાશે. આ કાર્યક્રમમાં GPCBના અધ્યક્ષ શ્રી આર.બી. બારડ, સભ્ય સચિવ શ્રી દિપાલી ટાંક સહિત બોર્ડના અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

મુખ્ય મુદ્દાઓ

“બાપ્પા માટીના, ઉત્સવ પર્યાવરણનો” સંકલ્પ સાથે અભિયાન શરૂ.
GPCB ગાંધીનગર ખાતે ઈકો-ફ્રેન્ડલી ગણેશ પ્રતિમા નિર્માણ સ્ટોલનું ઉદ્ઘાટન.
વન અને પર્યાવરણ મંત્રી શ્રી અર્જુન મોઢવાડિયાની હાજરીમાં કાર્યક્રમ યોજાયો.
રાજ્ય મંત્રી શ્રી પ્રવીણ માળીની વિશેષ ઉપસ્થિતિ.
૭થી ૧૪ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધી વિશેષ વર્કશોપ.
નાગરિકો, યુવાનો અને બાળકો નિષ્ણાત કલાકારો પાસેથી માટીની મૂર્તિ બનાવતા શીખી શકશે.
બનાવેલી મૂર્તિ વિનામૂલ્યે ઘરે લઈ જઈ શકાશે.
કુંડા અથવા બગીચામાં પ્રાકૃતિક રીતે વિસર્જન કરી શકાશે.
શાળા-કોલેજોમાં પણ માટીના ગણેશજી બનાવવાના વર્કશોપ યોજાશે.
અમદાવાદના આશરે ૫૦ ગણપતિ પંડાલોમાં શેરી નાટકો દ્વારા જાગૃતિ ફેલાવવામાં આવશે.
સોશિયલ ઇન્ફ્લુએન્સર્સ અને રેડિયો દ્વારા પર્યાવરણ સંરક્ષણનો સંદેશ પહોંચાડાશે.
સ્થાનિક કારીગરોને રોજગારી અને આજીવિકાની નવી તકો મળવાનો માર્ગ ખુલશે.

આ રીતે GPCBની આ પહેલ ગણેશોત્સવને માત્ર ભક્તિ અને શ્રદ્ધાનું પર્વ ન રાખતા તેને પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને સામાજિક જવાબદારી સાથે જોડવાનું મહત્વપૂર્ણ પગલું બની રહી છે. “બાપ્પા માટીના, ઉત્સવ પર્યાવરણનો”ના સંદેશ સાથે જો વધુમાં વધુ લોકો માટીની મૂર્તિ અપનાવે અને તેનું પ્રાકૃતિક રીતે વિસર્જન કરે, તો ગણેશોત્સવની ખુશીઓ સાથે જળાશયો અને પ્રકૃતિને પણ સુરક્ષિત રાખી શકાય છે.