Bindia
Gujaratમાં પ્રથમવાર માછીમારોની ફિશિંગ નેટમાં લાગશે TED: 8,925 કાચબા સંરક્ષણ ઉપકરણોથી દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિનું રક્ષણ, સીફૂડ નિકાસને મળશે વેગ
ગાંધીનગર: Gujarat દેશના સૌથી લાંબા દરિયાકિનારા ધરાવતા રાજ્યોમાંનું એક છે અને મત્સ્યઉદ્યોગ રાજ્યની અર્થવ્યવસ્થામાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. ગુજરાતના દરિયાઈ વિસ્તારમાં માછીમારી સાથે લાખો લોકોની રોજગારી અને આજીવિકા જોડાયેલી છે. હવે માછીમારી ક્ષેત્રના વિકાસ સાથે દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિના સંરક્ષણને પણ વધુ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ દિશામાં ગુજરાત સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ અને નવીન પહેલ હાથ ધરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. રાજ્યમાં પ્રથમવાર માછીમારોની ફિશિંગ નેટમાં ‘ટર્ટલ એક્સક્લુડર ડિવાઇસ’ (TED) લગાવવામાં આવશે.
રાજ્ય સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, કુલ રૂ. 20.96 કરોડના ખર્ચે 8,925 ટર્ટલ એક્સક્લુડર ડિવાઇસ રાજ્યના માછીમારોને ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. ખાસ વાત એ છે કે આ ઉપકરણો માછીમારોને 100 ટકા સરકારી સહાય સાથે વિનામૂલ્યે આપવામાં આવશે. આ નિર્ણયથી એક તરફ દરિયાઈ કાચબાના સંરક્ષણને વેગ મળશે, તો બીજી તરફ Gujaratના સીફૂડ ઉદ્યોગ અને ખાસ કરીને ઝીંગાની નિકાસને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં નવી તકો મળી શકે છે.
-> Gujaratમાં પ્રથમવાર TEDનો ઉપયોગ : મત્સ્યોદ્યોગ મંત્રી શ્રી જીતુભાઈ વાઘાણીએ જણાવ્યું છે કે ‘પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના’ હેઠળ આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ અમલમાં મૂકવામાં આવશે. રાજ્યના 8,925 માછીમારોને TED યુનિટ્સ આપવામાં આવશે.
Gujarat માછીમારી દરમિયાન દરિયાઈ કાચબા ઘણી વખત ટ્રોલ નેટમાં ફસાઈ જાય છે. જાળમાં ફસાયેલા કાચબાને સમયસર બહાર નીકળવાનો માર્ગ ન મળે તો તેના માટે ગંભીર જોખમ ઊભું થાય છે. આવી પરિસ્થિતિમાં TED મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.TED એટલે Turtle Excluder Device. તે ખાસ કરીને ઝીંગા પકડવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી ટ્રોલ નેટમાં લગાવવામાં આવતું ઉપકરણ છે. તેનો હેતુ ઝીંગાને જાળમાં જાળવી રાખવાની સાથે કાચબા જેવા મોટા દરિયાઈ જીવોને બહાર નીકળવાનો માર્ગ આપવાનો છે.
-> TED કેવી રીતે કામ કરે છે? : ટર્ટલ એક્સક્લુડર ડિવાઇસ ફિશિંગ નેટની અંદર વિશિષ્ટ રીતે ગોઠવવામાં આવે છે. જ્યારે માછીમારી દરમિયાન ઝીંગા અને અન્ય નાના દરિયાઈ જીવો જાળમાં આવે છે ત્યારે તેઓ જાળના નિર્ધારિત ભાગમાં રહી શકે છે.બીજી તરફ કાચબા જેવા મોટા કદના દરિયાઈ જીવો જાળમાં ફસાય ત્યારે TEDમાં બનાવવામાં આવેલ ‘એક્ઝિટ ફ્લેપ’ તેમને બહાર નીકળવામાં મદદ કરે છે. આ વ્યવસ્થાથી કાચબાને લાંબા સમય સુધી જાળમાં ફસાઈ રહેવાની શક્યતા ઘટે છે.સરળ ભાષામાં કહીએ તો, TED એવી ટેક્નોલોજી છે જે માછીમારી અને દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિના સંરક્ષણ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
Gujarat સરકાર દ્વારા આ પ્રોજેક્ટ માટે અંદાજે રૂ. 20.96 કરોડનો ખર્ચ કરવામાં આવશે. આ રકમથી રાજ્યના માછીમારોને 8,925થી વધુ TED યુનિટ્સ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.આ સમગ્ર યોજનામાં 100 ટકા સરકારી સહાય આપવામાં આવતી હોવાથી માછીમારો પર ઉપકરણ ખરીદવાનો વધારાનો આર્થિક બોજ નહીં આવે. સરકારનો આ અભિગમ માછીમારોને નવી ટેક્નોલોજી અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી શકે છે.આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ માત્ર કાચબા સંરક્ષણ પૂરતો મર્યાદિત નથી. દરિયાઈ પર્યાવરણનું રક્ષણ, ટકાઉ માછીમારી, માછીમારોની આવકમાં વધારો અને Gujaratના સીફૂડને વૈશ્વિક બજારમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવવાનો પણ પ્રયાસ છે.
-> અમેરિકા સાથે સીફૂડ નિકાસનું જોડાણ : TED યોજનાનું એક મહત્વપૂર્ણ પાસું ગુજરાતના સીફૂડ નિકાસ ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલું છે. ખાસ કરીને ગુજરાતમાંથી વિદેશમાં મોટા પ્રમાણમાં ઝીંગાની નિકાસ થાય છે.અહેવાલ મુજબ, અમેરિકાએ ભારતીય ‘વાઇલ્ડ કોટ શ્રિમ્પ’ એટલે કે દરિયામાંથી પકડવામાં આવતા ઝીંગાની આયાત અંગે કેટલાક અંકુશો મૂક્યા હતા. તેમાં માછીમારી દરમિયાન દરિયાઈ કાચબાઓને થતું જોખમ પણ એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો રહ્યો હતો.હવે TED જેવા ઉપકરણોના ઉપયોગથી માછીમારી દરમિયાન કાચબાઓ માટેનું જોખમ ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. પરિણામે આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો અને જરૂરી સર્ટિફિકેશન મેળવવાની પ્રક્રિયા સરળ બનવાની શક્યતા છે.આનો સીધો લાભ ગુજરાતના ઝીંગા નિકાસકારો અને માછીમારોને થઈ શકે છે. જો વૈશ્વિક બજારોમાં ગુજરાતના સીફૂડ માટેની માંગ અને નિકાસ વધે તો દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં રોજગારી અને આવકની નવી તકો પણ ઊભી થઈ શકે છે.
આ પ્રોજેક્ટનું વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પાસું એ છે કે ભારત સરકાર દ્વારા દેશભરમાં સૌથી વધુ 8,925 TED યુનિટ્સ ગુજરાત માટે મંજૂર કરવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે.આ દર્શાવે છે કે ગુજરાતમાં દરિયાઈ માછીમારી અને દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિના સંરક્ષણ બંનેને જોડીને મોટા પાયે કામ કરવાની સંભાવના છે. રાજ્યનો વિશાળ દરિયાકિનારો, માછીમારીનું મહત્વ અને સીફૂડ નિકાસ ક્ષેત્રને ધ્યાનમાં લેતાં TED પ્રોજેક્ટ લાંબા ગાળે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
-> આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો મુજબ તૈયાર કરાયું TED મોડેલ : ગુજરાતમાં ઉપયોગમાં લેવાતા TEDનું મોડેલ ICAR–Central Institute of Fisheries Technology (CIFT), કોચી દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવાયું છે.આ મોડેલ અમેરિકાના **National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)**ના વૈશ્વિક માપદંડોને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. એટલે કે TEDની રચનામાં દરિયાઈ કાચબાના સંરક્ષણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય માછીમારી ધોરણોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા છે.આ પ્રકારની ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ માત્ર સ્થાનિક પર્યાવરણ માટે જ નહીં, પરંતુ ગુજરાતના સીફૂડ ઉત્પાદનોને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો સાથે સુસંગત બનાવવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
Gujarat દરિયાઈ કાચબા દરિયાઈ પરિસ્થિતિતંત્રનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો છે. સમુદ્રની ખાદ્યશૃંખલા અને પર્યાવરણીય સંતુલનમાં વિવિધ દરિયાઈ જીવોની ભૂમિકા હોય છે. તેથી કોઈ એક પ્રજાતિ પર સતત જોખમ ઊભું થાય તો તેની અસર સમગ્ર પર્યાવરણ પર પડી શકે છે.માછીમારી દરમિયાન કાચબાઓનું જાળમાં ફસાવું એ દરિયાઈ કાચબા માટેના જોખમોમાંનું એક છે. આવા જોખમને ઘટાડવા માટે માછીમારીની પદ્ધતિમાં ટેક્નોલોજીનો સમાવેશ કરવો મહત્વપૂર્ણ બની રહ્યો છે.TED આ જ દિશામાં એક વ્યવહારુ ઉપાય તરીકે કામ કરી શકે છે. કાચબાને જાળમાંથી બહાર નીકળવાનો માર્ગ મળવાથી તેના બચવાની શક્યતા વધે છે અને માછીમારી પ્રક્રિયા પણ ચાલુ રહી શકે છે.
-> બ્લુ ઇકોનોમીને મળશે નવી દિશા : ગુજરાત સરકાર દ્વારા દરિયાઈ ક્ષેત્રના વિકાસને ‘બ્લુ ઇકોનોમી’ સાથે જોડવામાં આવી રહ્યો છે. બ્લુ ઇકોનોમીનો મુખ્ય વિચાર દરિયાઈ સંસાધનોનો આર્થિક વિકાસ માટે ઉપયોગ કરતી વખતે સમુદ્રી પર્યાવરણનું રક્ષણ અને ટકાઉપણું જાળવી રાખવાનો છે.TED યોજના આ બંને પાસાંને એકસાથે જોડે છે. એક તરફ માછીમારોની આજીવિકા અને સીફૂડ નિકાસ મહત્વપૂર્ણ છે, તો બીજી તરફ દરિયાઈ કાચબા સહિતની જીવસૃષ્ટિનું સંરક્ષણ પણ જરૂરી છે.જો TEDનો યોગ્ય રીતે અને વ્યાપક અમલ થાય તો ગુજરાતમાં સસ્ટેનેબલ ફિશિંગ માટે એક નવી દિશા ઊભી થઈ શકે છે.
Gujarat ના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં મોટી સંખ્યામાં પરિવારો માછીમારી પર આધારિત છે. સીફૂડ નિકાસમાં વૃદ્ધિ થાય તો તેની અસર માછીમારો ઉપરાંત બોટ માલિકો, માછલી-ઝીંગા પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ, કોલ્ડ સ્ટોરેજ, પેકેજિંગ, પરિવહન અને નિકાસ સાથે સંકળાયેલા લોકોને પણ થઈ શકે છે.ખાસ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ગુજરાતના ઝીંગાને વધુ સ્વીકાર્યતા મળે તો નિકાસનું પ્રમાણ વધવાની શક્યતા રહે છે. તેનાથી સમગ્ર સીફૂડ વેલ્યુ ચેઇનને લાભ મળી શકે છે.
->Gujarat સરકારનો સંરક્ષણ અને વિકાસ વચ્ચે સંતુલનનો પ્રયાસ : મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલ અને મત્સ્યોદ્યોગ મંત્રી શ્રી જીતુભાઈ વાઘાણીના નેતૃત્વ હેઠળ શરૂ થનારી આ પહેલમાં વિકાસ અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ વચ્ચે સંતુલન સ્થાપવાનો પ્રયાસ જોવા મળે છે.માછીમારી ક્ષેત્રમાં આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ વધારવાથી માત્ર ઉત્પાદન અને આવકમાં વધારો કરવો જ નહીં, પરંતુ દરિયાઈ પર્યાવરણને ઓછામાં ઓછું નુકસાન થાય તે પણ સુનિશ્ચિત કરવું જરૂરી છે.આ દિશામાં TED યોજના ગુજરાત માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું બની શકે છે.
Gujaratમાં પ્રથમવાર 8,925 ટર્ટલ એક્સક્લુડર ડિવાઇસ લગાવવાનો નિર્ણય દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિના સંરક્ષણ અને માછીમારોની આર્થિક સમૃદ્ધિ બંને માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. રૂ. 20.96 કરોડના ખર્ચે અમલમાં આવનારી આ યોજના હેઠળ માછીમારોને 100 ટકા સરકારી સહાયથી TED ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.કાચબાઓને ફિશિંગ નેટમાંથી સુરક્ષિત રીતે બહાર નીકળવાની તક આપવાની સાથે આ ટેક્નોલોજી ગુજરાતના સીફૂડ ઉદ્યોગને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો સાથે વધુ મજબૂત રીતે જોડવામાં મદદ કરી શકે છે. ખાસ કરીને ઝીંગાની નિકાસ માટે અમેરિકા સહિતના વૈશ્વિક બજારોમાં વિશ્વસનીયતા વધારવા માટે આ પહેલ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
- us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAFollow GRAM : https:// bindia.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
