ભારતના ફાર્મા સેક્ટરને વૈશ્વિક મંચે નવી ઊંચાઈ આપવાનો PM મોદીનો સંદેશ, ટોચની 5 કંપનીઓમાં ભારતીય નામની જરૂરિયાત પર ભાર

PM મોદીનો મોટો સંદેશ ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ મજબૂત અને સ્પર્ધાત્મક બનાવવાની દિશામાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપ્યો છે. તેમણે ભારતની ઓછામાં ઓછી એક-બે ફાર્મા કંપનીઓ વિશ્વની ટોચની પાંચ ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓમાં સ્થાન મેળવે તેવી જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. વડાપ્રધાનના આ સંદેશને ભારતના ફાર્મા સેક્ટર માટે લાંબા ગાળાની વૈશ્વિક મહત્ત્વાકાંક્ષા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

ભારતને વિશ્વભરમાં ‘ફાર્મસી ઓફ ધ વર્લ્ડ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ખાસ કરીને સસ્તી દવાઓ, જનરિક મેડિસિન અને રસીના ઉત્પાદન ક્ષેત્રે ભારતે છેલ્લા ઘણા વર્ષોમાં નોંધપાત્ર સ્થાન બનાવ્યું છે. કોરોના મહામારી દરમિયાન પણ ભારતે અનેક દેશોને દવાઓ અને રસી પૂરી પાડીને પોતાની ઉત્પાદન ક્ષમતા અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા સાબિત કરી હતી. હવે સરકારનું ધ્યાન માત્ર મોટા પાયે દવાઓનું ઉત્પાદન કરવા પૂરતું નહીં પરંતુ ભારતીય કંપનીઓને વૈશ્વિક સ્તરે બ્રાન્ડ અને સંશોધનના ક્ષેત્રમાં પણ આગેવાની અપાવવાનું છે.

વડાપ્રધાન મોદીના સંદેશનો મુખ્ય અર્થ એ છે કે ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓએ માત્ર ઉત્પાદનના જથ્થામાં આગળ રહેવાને બદલે સંશોધન, નવી દવાઓની શોધ, બાયોટેકનોલોજી, પેટન્ટ, મેડિકલ ટેક્નોલોજી અને વૈશ્વિક માર્કેટિંગમાં પણ પોતાની ક્ષમતા વધારવી પડશે. વિશ્વની સૌથી મોટી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ આજે માત્ર દવાઓનું ઉત્પાદન કરતી નથી, પરંતુ સંશોધન અને વિકાસમાં પણ અબજો ડોલરનું રોકાણ કરે છે.

PM મોદીનો મોટો સંદેશ ભારત માટે ફાર્મા ક્ષેત્ર કેમ મહત્વનું?

PM મોદીનો મોટો સંદેશ ભારતનું ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટર દેશની અર્થવ્યવસ્થામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપે છે. ભારતીય કંપનીઓ વિશ્વના અનેક દેશોમાં દવાઓની નિકાસ કરે છે. ખાસ કરીને જનરિક દવાઓના ક્ષેત્રમાં ભારતનું સ્થાન મજબૂત છે. ઓછા ખર્ચે ગુણવત્તાયુક્ત દવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવાની ક્ષમતા ભારતની સૌથી મોટી તાકાતોમાંથી એક છે. પરંતુ વૈશ્વિક ફાર્મા માર્કેટમાં માત્ર જનરિક દવાઓનું ઉત્પાદન પૂરતું નથી. નવી દવાઓની શોધ અને સંશોધન ક્ષેત્રે ભારતે હજુ વધુ ઝડપથી આગળ વધવાની જરૂર છે. નવી પેઢીની દવાઓ, કેન્સર સારવાર, રેર ડિસીઝ, વેક્સિન, બાયોલોજિક્સ અને વ્યક્તિગત સારવાર જેવા ક્ષેત્રોમાં સંશોધનની તકો વધી રહી છે.

PM મોદીનો મોટો સંદેશ ટોચની પાંચ કંપનીઓમાં ભારતીય કંપનીઓ પહોંચે તે પડકાર

વિશ્વની ટોચની ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓમાં અમેરિકન અને યુરોપિયન કંપનીઓનું પ્રભુત્વ જોવા મળે છે. કેટલીક એશિયન કંપનીઓએ પણ છેલ્લા વર્ષોમાં વૈશ્વિક બજારમાં પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરી છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતીય કંપની માટે વિશ્વની ટોચની પાંચ કંપનીઓમાં સ્થાન મેળવવું સરળ નથી. તેના માટે સંશોધન અને વિકાસમાં મોટા રોકાણ, વૈશ્વિક સ્તરની ટેક્નોલોજી, મજબૂત પેટન્ટ પોર્ટફોલિયો, ગુણવત્તાના ઊંચા ધોરણો અને વિશ્વભરમાં મજબૂત માર્કેટિંગ નેટવર્ક જરૂરી બનશે. ભારતીય કંપનીઓ પાસે ઉત્પાદનનો અનુભવ અને વિશાળ બજાર છે, પરંતુ હવે આ ક્ષમતાને નવીનતા સાથે જોડવાની જરૂર છે.

PM મોદીનો મોટો સંદેશ સરકારની ભૂમિકા પણ મહત્વપૂર્ણ

ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓને વૈશ્વિક સ્તરે આગળ વધારવામાં સરકારની નીતિઓ પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. સંશોધન માટે પ્રોત્સાહન, નવી ટેક્નોલોજીમાં રોકાણ, ઉચ્ચ ગુણવત્તાની ઉત્પાદન સુવિધાઓ, કુશળ માનવબળ અને સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવાથી ફાર્મા ક્ષેત્રને વધુ વેગ મળી શકે છે.

આ ઉપરાંત ભારતે ફાર્મા ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતા વધારવા માટે જરૂરી કાચા માલ અને એક્ટિવ ફાર્માસ્યુટિકલ ઇન્ગ્રેડિયન્ટ્સ એટલે કે APIના સ્થાનિક ઉત્પાદન પર પણ ધ્યાન આપવું પડશે. વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં કોઈ અડચણ આવે ત્યારે ભારતીય દવા ઉત્પાદકોને મુશ્કેલી ન પડે તે માટે સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતા મહત્વપૂર્ણ છે.

PM મોદીનો મોટો સંદેશ યુવાનો માટે નવી તકો

ફાર્મા સેક્ટરના વિસ્તરણ સાથે દેશના યુવાનો માટે પણ રોજગાર અને કારકિર્દીની નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે. ફાર્માસ્યુટિકલ રિસર્ચ, બાયોટેકનોલોજી, ડેટા સાયન્સ, ક્લિનિકલ રિસર્ચ, મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ક્વોલિટી કંટ્રોલ જેવા ક્ષેત્રોમાં કુશળ નિષ્ણાતોની માંગ વધી શકે છે.

PM મોદીનો મોટો સંદેશ વડાપ્રધાનનો સંદેશ માત્ર ફાર્મા કંપનીઓ માટેનો લક્ષ્યાંક નથી, પરંતુ સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમને વૈશ્વિક સ્તરે લઈ જવાનો સંકેત પણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. ભારત પાસે વિશાળ માનવશક્તિ, વૈજ્ઞાનિક પ્રતિભા અને મોટું સ્થાનિક બજાર છે. જો આ ક્ષમતાનો ઉપયોગ નવીનતા અને સંશોધન સાથે કરવામાં આવે તો ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓ વૈશ્વિક સ્તરે વધુ મોટી ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

આગામી વર્ષોમાં ભારત માટે પડકાર એ રહેશે કે તે ‘સસ્તી દવાઓના મોટા ઉત્પાદક’ તરીકેની ઓળખથી આગળ વધીને ‘વૈશ્વિક ફાર્મા ઇનોવેશન હબ’ તરીકે પોતાની ઓળખ બનાવે. જો ભારતીય કંપનીઓ સંશોધન, નવી ટેક્નોલોજી અને વૈશ્વિક વિસ્તરણ પર ભાર મૂકે, તો વિશ્વની ટોચની પાંચ ફાર્મા કંપનીઓમાં ભારતીય નામો જોવાનું સપનું સાકાર થઈ શકે છે.