Bindia
ગ્યાસપુરમાં ‘કેમિકલ યુનિટો’ પર બુલડોઝર: નોટિસોના થોથા વચ્ચે આખરે ખાખી અને એસ્ટેટનો સપાટો!
*પંકજ મકવાણા – અમદાવાદ:* ‘શિકારી ખુદ યહાં શિકાર હો ગયા!’ ગ્યાસપુરના ઔદ્યોગિક પટ્ટામાં છેલ્લા કેટલાય સમયથી પર્યાવરણના નિયમોના ધજાગરા ઉડાવતા ૧૯ જેટલા ઈન્ડસ્ટ્રિયલ વોશિંગ યુનિટો પર આખરે મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનું બુલડોઝર ફરી વળ્યું છે. ગુજરાત પોલ્યુશન કન્ટ્રોલ બોર્ડ (GPCB) ની ફટકાર અને તંત્રની લાંબી ઊંઘ બાદ આખરે ૪૫,૩૫૦ ચોરસ ફૂટના ગેરકાયદે સામ્રાજ્યને જમીનદોસ્ત કરી દેવામાં આવ્યું છે.
*ખુરશીના સંબંધો અને કેમિકલની ગંધ!*
શહેરની ચર્ચા મુજબ, આ માત્ર સામાન્ય ડિમોલિશન નથી. વિશ્વસનીય સૂત્રોનું માનીએ તો, આ તોડી પાડવામાં આવેલા યુનિટો પૈકી કેટલાક ‘ખાસ’ છે. રાજકીય ગલિયારાઓમાં એવી જોરદાર ચર્ચા છે કે આ ૧૯ યુનિટોમાંથી ચારેક યુનિટો સત્તાધારી પક્ષના જ એક કોર્પોરેટરના સંબંધીઓના હતા. કદાચ એટલે જ છેલ્લા બે વર્ષથી માત્ર ‘કાગળ પરની નોટિસો’ રમાતી હતી! પરંતુ જ્યારે GPCB એ લાલ આંખ કરી, ત્યારે મ્યુનિસિપલ એસ્ટેટ વિભાગે નાછૂટકે પોતાની કામગીરી બતાવવી પડી.
*કેનાલમાં ‘ઝેર’ પધરાવવાનો કારોબાર!*
આ વોશિંગ યુનિટો કોઈ સામાન્ય ધોવાણ કામ નહોતા કરતા, પણ પર્યાવરણના ફેફસાં ગુંગળાવતા હતા. પ્રદૂષિત અને કેમિકલયુક્ત પાણી સીધું કેનાલમાં છોડીને આસપાસના જળ સ્ત્રોતોને પ્રદૂષિત કરવામાં આવતા હતા. GPCB ની તપાસમાં સત્ય બહાર આવ્યું કે આ એકમો પાસે પ્રદૂષણ નિયંત્રણના કોઈ સાધનો કે મંજૂરી નહોતી. છતાં પણ બે વર્ષ સુધી આ યુનિટો કોના આશીર્વાદથી ધમધમતા હતા? એ એક મોટો સવાલ છે.
*નોટિસની મજાક અને પોલીસની એન્ટ્રી*
AMC એસ્ટેટ વિભાગે અનેકવાર સ્વેચ્છાએ દબાણ હટાવવાની નોટિસો આપી હતી, પણ આ યુનિટના માલિકોને તો જાણે કાયદાનો કોઈ ડર જ નહોતો. નોટિસો કચરાપેટીમાં જતી રહી અને વોશિંગ મશીનો ચાલુ રહ્યા. આખરે મંગળવારે પોલીસ બંદોબસ્ત સાથે એસ્ટેટ વિભાગની ટીમો ત્રાટકી અને શેડના પતરાથી માંડીને પાયા સુધીનું બાંધકામ તોડી પાડ્યું.
*ફરીથી ‘સજીવન’ થવાની પરંપરા અટકશે?*
ગ્યાસપુરનો ઈતિહાસ સાક્ષી છે કે અહીં કાર્યવાહી માત્ર દેખાડો બનીને રહી જાય છે. અગાઉ પણ તંત્રએ બુલડોઝર ફેરવ્યું હતું, પરંતુ અધિકારીઓના કોઈ શેહશરમ કે અન્ય કોઈ પરિબળોના કારણે આંખ આડા કાન કરવાની નીતિને કારણે થોડા જ દિવસોમાં આ યુનિટો ફરી ધમધમતા થઈ જાય છે. શૈલી એવી છે કે આજે તોડાય અને કાલે ફરી શેડ નખાય! શું આ વખતે AMC આ ગેરકાયદે ધમધમતા યુનિટોને કાયમી માટે નેસ્તનાબૂદ કરશે કે પછી આ માત્ર એક ‘મોસમી’ કાર્યવાહી છે?
રાજકીય વગ ધરાવતા અને પ્રજાના હિતની વાતો કરીને પ્રજાના મતે પ્રજાહિત માટે ચૂંટાયેલા નેતાઓ ઈશારે જ્યારે પ્રકૃતિ અને પ્રજાના સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડા થાય, ત્યારે માત્ર એકાદ દિવસનું ડિમોલિશન પૂરતું નથી. શું તંત્ર આ ગેરકાયદે એકમો ચલાવનારાઓ પાસેથી માત્ર ઇન્ટ્રીમ દંડ નહીં નીતિનિયમ અને NGT ના નિયમ મુજબ દંડ વસૂલશે? કે પછી ‘આગળ વધો’ કહીને મામલો ઠંડો પાડી દેવામાં આવશે?
જો આ યુનિટો કોર્પોરેટરના સંબંધીના હોય, તો શું તે કોર્પોરેટરની નૈતિક જવાબદારી નથી બનતી? સત્તાના ઓથા હેઠળ ચાલતા પ્રદૂષણના કારોબાર સામે કડક ફોજદારી કાર્યવાહી થવી અનિવાર્ય છે.
