Bindia
દર વર્ષે 2 મેના રોજ વિશ્વ અસ્થમા દિવસ (World Asthma Day) ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસના માધ્યમથી વૈશ્વિક આરોગ્ય સંસ્થાઓ, ડૉક્ટરો અને આરોગ્ય વિશેષજ્ઞો શ્વાસ સંબંધિત ગંભીર રોગ અસ્થમા વિશે લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ દિવસ શ્વાસની સમસ્યાઓના કારણે જીવનની ગુણવત્તા પર પડતા પ્રભાવ અને તેનાથી બચવાના માર્ગો અંગે સમજ આપવાનો ઉદ્દેશ ધરાવે છે.
અસ્થમાની વૈશ્વિક સ્થિતિ
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) મુજબ, આજના સમયમાં વિશ્વભરમાં આશરે 30 કરોડ લોકો અસ્થમાથી પીડાતા છે. વર્ષ 2005માં અંદાજે 2,55,000 લોકોના મૃત્યુ અસ્થમા સામેની યોગ્ય સારવાર ન મળવાથી થયા હતા. અસ્થમાના કેસ ખાસ કરીને મધ્યમ અને નીચી આવક ધરાવતા દેશોમાં વધુ જોવા મળે છે, જ્યાં આરોગ્યસુવિધાઓ મર્યાદિત હોય છે.
અસ્થમાના સામાન્ય લક્ષણો
– સતત ઉધરસ (ખાસ કરીને રાત્રે)
– શ્વાસ લેવામાં તકલીફ
– છાતીમાં દબાણ અથવા જડતા
– હાંફ ચઢવી
– છાતીનો દુખાવો
– થાક અને બેચેની
– વારંવાર ચેપ થવો
જો આવા લક્ષણો સતત જોવા મળે તો તરત ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
અસ્થમાના પ્રકારો અને સારવાર
અસ્થમાને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવી શક્ય નથી, પણ યોગ્ય નિયંત્રણથી તેનો અસરકારક રીતે સામનો કરી શકાય છે. અસ્થમાના મુખ્ય પ્રકારો:
– એલર્જીક અસ્થમા
– કસરતથી પ્રેરિત અસ્થમા
– નિશાચર (રાત્રી) અસ્થમા
– એસ્પિરિનથી સંબંધિત અસ્થમા
– વ્યવસાયિક (occupational) અસ્થમા
દરેક પ્રકારની સારવાર વ્યક્તિની ઉંમર, સ્થિતિ અને તીવ્રતા પર આધાર રાખે છે. સામાન્ય રીતે ઇન્હેલર, એન્ટિહિસ્ટામીન અને બ્રોન્કોડાયલેટર્સ ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.
અસ્થમાથી બચવા ઘરેલું ઉપાયો
– ધૂળ, ધુમાડા, પરાગકણ (pollen) અને પાળીતત્વોથી દૂર રહેવું
– દિવસભર પાણી પીવું અને ભેજ યથાર્થ રાખવો
– આયુર્વેદમાં ભસ્મ, તુલસી, અદ્રક, હળદર જેવી ચીજોથી રાહત મળે છે
– યોગ અને પ્રાણાયામ પણ શ્વાસ પ્રણાલીને મજબૂત કરે છે
– સ્ટ્રેસથી બચવું — માનસિક તણાવ પણ હુમલાને અસર કરે છે
અસ્થમાને લઈ જરૂરી જાગૃતિ
દુઃખની વાત એ છે કે ભારત સહિત ઘણા દેશોમાં લોકો અસ્થમાને હલકી બીમારી માને છે અને સમયસર યોગ્ય સારવાર લેતા નથી. જેના કારણે કિસ્સાઓ ગંભીર બની જાય છે. વિશ્વ અસ્થમા દિવસ માત્ર રોગ વિશે જ નહિ, પણ તેની સામે ઊભા રહેવા માટેની સમજૂતીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
અસ્થમા જીવન માટે ખતરનાક બની શકે છે, જો તેનું સમયસર નિદાન અને સારવાર ન થાય. અત્યારે જાગૃત થવાની અને તમારી તમારા પરિવારની આરોગ્ય સુરક્ષાની જવાબદારી લેવી જરૂરી છે. આજે, વિશ્વ અસ્થમા દિવસ પર ચાલો સંકલ્પ કરીએ, જાણકારી લાવીએ, અન્યને પણ સમજાવીએ અને આરોગ્ય જાળવી રાખીએ.
