ભારત-મોરિશિયસ વચ્ચે મોટી ફ્યુઅલ ડીલ, પેટ્રોલ-ડીઝલ અને એવિએશન ફ્યુઅલ સપ્લાય કરશે ઈન્ડિયન ઓઈલ

ભારત અને મોરિશિયસ વચ્ચે ઊર્જા ક્ષેત્રે એક મહત્વપૂર્ણ લાંબા ગાળાની સમજૂતી થઈ છે. મોરિશિયસે ભારત સરકાર અને ઈન્ડિયન ઓઈલ કોર્પોરેશન (IOC) સાથે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એવિએશન ફ્યુઅલ સહિતના રિફાઇન્ડ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની લાંબા ગાળાની સપ્લાય માટે કરાર કર્યો છે. આ કરાર એવા સમયે થયો છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા સપ્લાય અને ઈંધણ બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધી છે.

ભારતના પેટ્રોલિયમ અને નેચરલ ગેસ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીની મોરિશિયસ મુલાકાત દરમિયાન આ કરારો પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. તેમાં ભારત અને મોરિશિયસ વચ્ચે ઓઈલ તથા ગેસ ક્ષેત્રે સહયોગ માટે સરકાર-થી-સરકાર MoU અને ઈન્ડિયન ઓઈલ તથા મોરિશિયસની State Trading Corporation વચ્ચે વેચાણ-ખરીદી કરારનો સમાવેશ થાય છે.

પેટ્રોલ-ડીઝલથી લઈને વિમાનના ઈંધણ સુધી સપ્લાય

આ કરાર હેઠળ મોરિશિયસને ભારત તરફથી વિવિધ પ્રકારના રિફાઇન્ડ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. તેમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એવિએશન ફ્યુઅલ એટલે કે વિમાનમાં વપરાતું ATF મુખ્ય ઉત્પાદનો છે.

મોરિશિયસ ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે મોટા પ્રમાણમાં આયાત પર નિર્ભર છે. તેથી લાંબા ગાળાનો સપ્લાય કરાર દેશ માટે ઈંધણની સતત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. ખાસ કરીને વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને રિફાઇન્ડ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ભાવમાં અસ્થિરતા હોય ત્યારે નિશ્ચિત સપ્લાય વ્યવસ્થા વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.

ભારત-મોરિશિયસ કરારની નાણાકીય વિગતો જાહેર નથી

બંને દેશો વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી થઈ હોવા છતાં કરાર હેઠળ કેટલા પ્રમાણમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની સપ્લાય કરવામાં આવશે તેની વિગતો જાહેર કરવામાં આવી નથી. આ ઉપરાંત કિંમત, ચુકવણીની શરતો અને અન્ય વ્યાવસાયિક તથા નાણાકીય વિગતો પણ જાહેર કરવામાં આવી નથી.

આ વિગતો મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે લાંબા ગાળાના કરારથી મોરિશિયસને કેટલો આર્થિક લાભ થશે અને ઈંધણની કિંમત પર તેની કેટલી અસર પડશે તે આ શરતો પર નિર્ભર રહેશે.

ભારત માટે પણ મહત્વપૂર્ણ સફળતા

કેન્દ્રીય મંત્રી હરદીપ પુરીના જણાવ્યા મુજબ, મોરિશિયસ દક્ષિણ એશિયાની બહારનો પ્રથમ દેશ છે, જેણે ભારતીય સરકારી ઓઈલ કંપની સાથે આ પ્રકારની લાંબા ગાળાની સપ્લાય વ્યવસ્થા કરી છે. આ બાબત ભારતની રિફાઇનિંગ ક્ષમતા અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના વૈશ્વિક સપ્લાયર તરીકેની ભૂમિકાને પણ દર્શાવે છે.

ભારત પાસે મોટી રિફાઇનિંગ ક્ષમતા હોવાથી તે માત્ર ક્રૂડ ઓઈલનો આયાતકાર જ નહીં, પરંતુ પેટ્રોલ, ડીઝલ અને અન્ય રિફાઇન્ડ ઉત્પાદનોનો મહત્વપૂર્ણ નિકાસકાર પણ છે. તાજેતરમાં ભારતે પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ સંબંધિત કરવેરા નીતિમાં પણ ફેરફાર કર્યા છે.

પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષ વચ્ચે કરારનું મહત્વ

હાલ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને તેના કારણે ઊર્જા પુરવઠાની ચિંતાઓએ આ કરારનું મહત્વ વધાર્યું છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાં કોઈપણ વિક્ષેપ વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ભાવ પર અસર કરી શકે છે.

મોરિશિયસ જેવા આયાત આધારિત દેશ માટે આવી પરિસ્થિતિમાં વિશ્વસનીય સપ્લાયર સાથે લાંબા ગાળાનો કરાર ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત કરવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. મોરિશિયસ સરકારે અગાઉ પણ ભારત પાસેથી પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના સુરક્ષિત પુરવઠા માટે સરકાર-થી-સરકાર વ્યવસ્થાની દિશામાં પગલાં લીધાં હતાં.

ભારત-મોરિશિયસ ઊર્જા સહયોગનો વિસ્તાર

બંને દેશો વચ્ચેનો સહયોગ માત્ર પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પૂરતો મર્યાદિત નથી. ઓઈલ અને ગેસ ઉપરાંત નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષેત્રે પણ બંને દેશો સહયોગ કરી રહ્યા છે. સોલર એનર્જી અને અન્ય ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સમાં ભારત મોરિશિયસને સહયોગ આપી રહ્યું છે.

મોરિશિયસમાં ઈન્ડિયન ઓઈલની સ્થાનિક હાજરી પણ પહેલેથી છે. IndianOil (Mauritius) Ltd વિવિધ ક્ષેત્રોમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો સપ્લાય કરે છે અને એવિએશન ફ્યુઅલ તથા મરીન ફ્યુઅલના ક્ષેત્રમાં પણ કામગીરી ધરાવે છે. કંપની મોરિશિયસના એરપોર્ટ અને અન્ય ઔદ્યોગિક તથા વ્યાપારી ગ્રાહકોને ઈંધણ સપ્લાય કરે છે.

વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને મળશે વધુ મજબૂતી

ભારત અને મોરિશિયસ વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વેપાર, દરિયાઈ સુરક્ષા, આરોગ્ય, શિક્ષણ અને વિકાસ જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધ્યો છે. હવે ઊર્જા સુરક્ષા પણ બંને દેશોની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની રહી છે.

પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એવિએશન ફ્યુઅલનો લાંબા ગાળાનો સપ્લાય કરાર મોરિશિયસ માટે ઈંધણની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે, જ્યારે ભારત માટે હિંદ મહાસાગર વિસ્તારમાં વિશ્વસનીય ઊર્જા ભાગીદાર તરીકેની ભૂમિકા વધુ મજબૂત બનાવે છે.

હાલ કરારની ચોક્કસ સપ્લાય માત્રા અને કિંમત સહિતની વ્યાવસાયિક વિગતો જાહેર કરવામાં આવી નથી. તેમ છતાં, વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારત અને મોરિશિયસ વચ્ચે થયેલી આ સમજૂતી બંને દેશોની ઊર્જા સુરક્ષા અને લાંબા ગાળાની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહી છે.

 

• us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAFollow GRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276